تخطي إلى المحتوى الرئيسي

طبقات الصوفية ( فارسي ) — صفحة مقدمه 177

مساهمون:

صمقدمه ١٧٧
كتاب القدرية ، تكفير الفهميه كه در ذم الكلام از آنها ياد كرده است . مور خان و مترجمان احوال او چون ابن رجب و سبكى و ذهبى نيز اين كتابها را در شمار تأليفات پير هرات ذكر كرده‌اند . در اين منابع نام دو كتاب يا رساله‌ى ديگر او « اربعون فى التوحيد و اربعون فى السنة » نيز آمده است كه در « ذم الكلام » از آنها ياد نشده است . اين امر شايد به دليل تأخير زمان تأليف آن دو كتاب از ذم الكلام بوده باشد . و بر اين تعداد نام ذم الكلام ، منازل السائرين و صد ميدان را نيز كه در صحت انتساب آنها به پير هرات ترديدى نيست بايد افزود . جز اين‌ها تعداد كثيرى از رسائل فارسى و عربى به پير هرات منسوب است كه در درستى نسبت بعضى از آنها كمتر مىتوان ترديد كرد و برخى ديگر را پس از بررسى و تحقيق دقيق و همه‌جانبه در ويژگىهاى زبان و شيوه‌ى بيان و انديشه‌هاى موجود در آن‌ها مىتوان رد يا قبول كرد . در سالهائى كه مشغول تصحيح متن طبقات الصوفية بودم اكثريت قريب به تمام رسائل فارسى منسوب به پير را مورد بررسى و تحقيق قرار دادم كه گزارش كامل آن ان‌شاءاللّه در كتابى جداگانه تقديم دوستداران پير هرات و علاقمندان عرفان و ادب خواهد شد . آنچه اينجا به اختصار مىتوان بيان كرد اينست كه مطالب مشترك در بسيارى از رسائل فارسى او وجود دارد كه با توجه به تفاوتهاى موجود در زبان و بيان و كميت مطالب در نسخه‌هاى متعدد يك رساله يا كتاب ، انتساب برخى ازين رساله‌ها را به پير هرات ، از نظر تحقيقى ، مورد ترديد قرار مىدهد . البتّه در اين رسائل مطالبى كه به نحوى از نظر زبان و موضوع و انديشه با آثار ديگر او مطابقت داشته باشد كم نيست ، و پاره‌اى مطالب به‌ويژه مناجاتهاى پير هرات در تعدادى ازين رسالات با اندك تفاوتى تكرار شده است ؛ و گاهى نيز مناجاتهائى در يكى از رسائل وجود دارد كه در هيچ كتاب ديگر منسوب به او يافت نمىشود . اين موضوع اين گمان را برمىانگيزد كه ممكن است افرادى به ذوق خويش با گزينش پاره‌اى از گفته‌ها و مناجاتهاى او براى خود موجب پديد