اما عين : اشاره و دلالت مىكند به علم و شناسايى بنده پروردگار خود را .
و اما با : اشاره مىشود به بون يعنى دور شدن قلب او از غير خداى متعال .
و اما دال : دلالت مىكند به دنو يعنى نزديكى و قرب او از خداوند عزيز ، و اين نزديكى از جهت كيفيت و چگونگى و يا از جهت حجاب داشتن نيست . و كسى كه در مسير عبوديت است : مىبايد در چهار جهت معامله و كار پردازى داشته باشد .
اول - كار پردازى و معاملهء او با خداى خود ، يعنى آن وظائفى كه در مقابل پروردگار متعال بايد انجام بدهد .
دوم - معاملهء او در مقابل و با نفس خود .
سوم - معاملهء او با مردم .
چهارم - معاملهء او با دنيا و در مقابل زندگى مادى دنيوى . و هر يك از اين چهار رقم معامله بر هفت ركن استوار مىشود . اما اركان و اصول معامله با خداوند متعال : پس عبارتند از به جا آوردن حقوق ربوبيت و الوهيت او ، و حفظ و مراقب از حدودى كه معين شده است ، و سپاسگزارى از نعمتها و ألطاف او ، و راضى شدن به قضا و تقدير و حكم او ، و صبر و شكيبايى در مقابل ابتلائات و ناراحتيها ، و در همه حال از او تجليل و احترام و تعظيم نمودن ، و شوق و علاقه به سوى او داشتن .
[ ( شرح ) ]
در باب 86 بيان شد كه در ميان حروف و كلمات و معانى تناسبى هست ، و ما اين مطلب را در خاتمهء جلد سوم التحقيق روشن ساختيم . و چون اين باب مربوط به عبوديت است ، دو مطلب در اين مورد بيان مىشود :
اول - تناسب حروف عبد با حقيقت عبوديت كه هر حرفى به ترتيب مقامى را از مقامات عبوديت دلالت دارد : علم ، بعد از ما سوى ، قرب و دنو به حق ، و تا اين سه مرحله محقق نگردد ،
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 456
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٤٥٦