پيامبر خدا اين خطبه را در برابر گروهى بسيار از يارانش كه تعداد آنها به صد هزار نفر يا بيشتر مىرسيد ، ايراد فرمود .
امام زرقانى مالكى حكايت مىكند از علّامه سمهودى « 1 » كه او گفت : اين خبر به ما تفهيم و تبيين مىكند كه در هردوره تا قيام قيامت كسى وجود دارد كه شايستگى تمسّك به او ميان عترت باشد تا ترغيب مذكور در خبر بر تمسّك به او مدلول پيدا كند ، چنان كه كتاب خدا قرآن چنين است : ازاينرو ، اينان امان اهل زمين هستند ، هنگامى كه اينان بروند ، اهل زمين خواهند رفت .
كدام انسانى است كه بتواند سخن پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را در الفاظ حديث ثقلين « 2 » بشنود ، يا كلام ديگر آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله را كه فرمود :
اى مردم ! من در ميان شما دو چيز را به جا مىگذارم . اگر از آندو پيروى كرديد ، گمراه نخواهيد شد . آندو ، كتاب خدا و اهل بيت من [ عترت ] هستند .
يا به گوشش برسد كه در تعبير سومى فرموده است :
من همين را براى آندو ، يعنى كتاب خدا و عترت از خداى خود خواستم ، پس شما بر آندو پيشى نگيريد كه هلاك خواهيد شد و نسبت به آنان كوتاهى نكنيد كه نابود خواهيد شد و آنان را چيزى نياموزيد كه آنان از شما داناترند .
يا به فرمودهء پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در تعبير چهارمى واقف گردد :
يارىكنندهء آندو ، يارىكنندهء من است و هركس ترك نصرت آنان كند ، از يارى من دست كشيده ، و دوستدار آندو ، دوستدار من ؛ و دشمن آندو ، دشمن من است . « 3 »
و با اين حال آل على عليهم السّلام را پيروى نكند و آنان را وسيلهء راه خدا قرار ندهد ، و به ديگر كسان ، جز آنان ، اقتدا كند و از راه خدا گمراه گردد ؟ نه به خدا : ما راه را بر بشر
Footnote
( 1 ) . شرح المواهب : 7 / 8 .
( 2 ) . ترمذى و احمد و گروه بسيارى از حافظان و ائمّهء حديث آن را نقل كردهاند .
( 3 ) . رك : الغدير ( متن عربى / چ 2 ) : 1 / 31 - 38 .