و كلمه « شورى » به معناى آن پيشنهاد و امرى است كه در باره اش مشاوره شود . اين كلمه نيز در قرآن آمده ، فرموده : * ( « وَأَمْرُهُمْ شُورى بَيْنَهُمْ » ) * « 1 » . و بنا بر اين معناى آيه چنين مىشود : مؤمنين آنهايند كه هر كارى مىخواهند بكنند ، در بينشان شورايى مىشود كه پيرامونش مشورت مىكنند . و از گفتار بعضى از ايشان « 2 » برمىآيد كه كلمه « شورى » مصدر است ، و بنا به گفته آنان معنا چنين مىشود : كار مؤمنين مشاورت در بين خويش است .
و به هر حال چه به آن معنا باشد و چه به اين معنا ، در اين جمله اشاره اى است به 0 اينكه مؤمنين اهل رشدند ، و كارى مىكنند كه در واقع هم بايد بكنند ، و در به دست آوردن و استخراج رأى صحيح دقت به عمل مىآورند ، و به اين منظور به صاحبان عقل مراجعه مىكنند .
در نتيجه آيه شريفه قريب المعنى با آيه شريفه « الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَه » « 3 » خواهد بود .
* ( « وَمِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ » ) * - اين جمله اشاره است به اينكه مؤمنين مال خود را در راه رضاى خدا انفاق مىكنند .
* ( « وَالَّذِينَ إِذا أَصابَهُمُ الْبَغْيُ هُمْ يَنْتَصِرُونَ » ) * راغب مىگويد : كلمه « انتصار » و كلمه « استنصار » هر دو به معناى طلب يارى است « 4 » . و بنا به گفته وى معناى آيه چنين مىشود : مؤمنين كسانىاند كه چون ببينند به يكى از مؤمنين ظلم شده از ديگران طلب نصرت مىكنند ، و چون همگى بر سر حق متفق و چون يك تن واحدند ، قهرا اگر به يكى از ايشان ظلم شود مثل اين است كه به همه ايشان ظلم شده ، يك دل و يك جهت در مقابل آن ظلم مقاومت نموده ، نيروى خود را در يارى او به كار مىبندند .
و از بعضى « 5 » از اهل لغت نقل شده كه گفتهاند : كلمه « انتصار » به معناى « تناصر » ( يارى طرفينى ) است ، نظير « اختصام » كه به معناى تخاصم ( دشمنى طرفينى ) است ، و « استباق » و « تسابق » كه به معناى مسابقه طرفينى است . و معناى آيه بنا بر اين قول روشن است .
و به هر حال چه به آن معنا باشد و چه به اين معنا ، مراد از آيه شريفه اين است كه .
هامش
( 1 ) مفردات راغب ، ماده « شور » .
( 2 ) تفسير كشاف ، ج 4 ، ص 228 .
( 3 ) سوره زمر ، آيه 18 .
( 4 ) مفردات راغب ، ماده « نصر » .
( 5 ) مجمع البيان ، ج 9 ، ص 33 .