بحث روايتى
در كتاب عيون « 1 » در حديثى كه گفتگوى حضرت رضا ( ع ) با مامون را حكايت كرده ، آمده كه مامون عرضه داشت : آيا خداى تعالى عترت را بر ساير مردم برترى داده است ؟ .
حضرت فرمود : « خداى تعالى برترى عترت بر ساير مردم را در آيات محكم كتابش علنى كرده ، مامون پرسيد آن آيات در كجاى قرآن است ؟ حضرت رضا ( ع ) فرمود : در آيه : * ( » إِنَّ اللَّه اصْطَفى آدَمَ وَنُوحاً وَآلَ إِبْراهِيمَ وَآلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ ، ذُرِّيَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ « ) * ( تا آخر حديث ) » .
و در تفسير عياشى « 2 » از احمد بن محمد از حضرت رضا از حضرت ابى جعفر ( ع ) روايت شده كه فرمود : هر كس گمان كند كه خدا از كار خلق فارغ شده و ديگر كارى به كار خلق ندارد ، به خدا دروغ بسته است براى اينكه مشيت خدا هم چنان در خلقش نافذ است ، هر چه را بخواهد اراده كرده ، و هر چه را بخواهد مىكند ، براى اينكه قرآن كريم فرموده :
* ( « ذُرِّيَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ وَاللَّه سَمِيعٌ عَلِيمٌ » ) * ذريه از اول تا به آخرش يك سلسله بهم پيوسته است ، اگر ( مثلا ) شنيديد كه خداى تعالى به عمران وعده فرزندى پسر داد ، ولى همسرش مريم را زائيد ، نبايد خبر و وعده خدا را تكذيب كنيد ، چون اين وعده با تولد عيسى ( ع ) انجاز شد ( رواياتى نظير اين روايت در فصل بعدى مىآيد پس نبايد اين گونه وعده هاى پس و پيش شده را دليل بر فراغت خدا گرفت ) .
مؤلف : در اين روايت هم دلالتى هست بر بيانى كه ما در سابق در معناى جمله * ( « ذُرِّيَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ . . . » ) * داشتيم .
و نيز در همان كتاب « 3 » از امام باقر ( ع ) روايت آورده كه آن جناب آيه نامبرده را تلاوت كرد و سپس فرمود : ما از آن ذريه هستيم ، و ماييم بقيه آن عترت .
هامش
( 1 ) عيون اخبار الرضا ج 1 ص 230 ح 1 باب 23 .
( 2 ) تفسير عياشى ج 1 ص 169 ح 32 .
( 3 ) تفسير عياشى ج 1 ص 168 ح 29 .