الفصل الثّالثفى الكلّىّ والجزئى
كلى و جزئى
متن
لا ريبَ أَنّ الماهيّة الكثيرة الأفراد . . . والشّخصيّة من لوازم الوجود الخارجىّ .
ترجمه
بىشك ، ماهيتى كه افراد كثير دارد بر هر يك از افراد خود ، صادق است و بر آن حمل مىشود . بدين معنا كه ماهيتى كه در ذهن هست هرگاه فردى از افراد آن در ذهن وارد شود و خود را بر ماهيت عرضه كند ، با آن متحد خواهد بود و آن ماهيت ، عين همان فرد خواهد بود . و اين خصوصيت ، همان چيزى است كه ما آن را كليت ناميدهايم . و اين همان اشتراك افراد در ماهيت هست . پس ، عقل امتناع ندارد كه صدق ماهيت فى نفسه بر كثيرين را تجويز كند ؛ خواه در خارج ، صاحب افراد بسيار باشد يا نباشد .
پس ، كليت خاصهء ذهنى است كه در ذهن بر ماهيت عارض مىشود ؛ زيرا وجود عينى برابر با شخصيت ( و تعين ) و مانع از اشتراك است . بنابراين ، كليت از لوازم وجود ذهنى ماهيت هست ، همانطور كه جزئيت و شخصيت از لوازم وجودِ خارجى آن است .