سدهء شانزدهم شاهد ورود دو عامل جديد به صحنهء تاريخ هند شد :
مغولها كه از راه خشكى آمدند و در شمال استقرار يافتند و پرتقالىها كه از راه دريا وارد شده و در جنوب و مغرب هند جاخوش كردند . اين دو عامل نوين به جريان تاريخ هند شكل دادند . پرتقالىها كوشيدند تا انحصار بازرگانى خارجى هند را به چنگ آورند و مغولها شاهنشاهى را در هند بنياد گذاردند . پرتقالىها ناكام ماندند . مغولها كامياب شدند و هردو در انتقال هند به عصرى نوين دخالت و شراكت داشتند .
تاريخ هند ( فارسى ) — صفحه 451
پدیدآورندگان: روميلا تاپار
ص۴۵۱