در آن حوضچه با شيرهاى آب داشت براى وضو درست كردند و باب جبرئيل را در برابر درب اصلى آن ساختند ، همچنانكه باب السلام را به شكل بزرگتر و مجللترى بنا كردند و در برابر آن از درون ، گنبد عظيمى به وجود آوردند .
در شمال مسجد ، انبار و نانوايى و نيز خانههايى قرار داشت كه خانهها را خريدارى كردند و تمامى آن را خراب نمودند و سپس در جاى آن دو صحن به وجود آوردند كه در هر كدام از آنها چهار اتاق بنا نمودند و فضاى شرقى را كتابخانه و غربى را به انبار اختصاص دادند كه براى هر يك دربى از درون و بيرون مسجد قرار داده شد . فضاى شرقى در كنار باب مجيدى كه در همين توسعه در قسمت شمالى مسجد ساخته شده بود ، قرار داشت .
ميان اين دو ساختمان محلى براى وضوى مردم ساختند كه پيش از اين اشاره شد و نيازى به تكرار آن نيست . منارهء مجيدى را پس از آن كه محل احداث آن را از پى حفر كردند ، مجددا به شكل زيبا و مجللى بنا نمودند و گنبدى كه در صحن مسجد قرار داشت و به صورت انبارى براى روغن و سوخت قنديلها درآمده بود ، به علت آلودگى آن خراب كردند و انبار شمال غربى را جايگزين آن نمودند .
اطراف « دكّة الأغوات » يا جايگاه خواجهها را ساخته و گوشههاى آن را پايههايى قرار دادند كه نردههايى از جنس برنج به آن متصل گرديد و جايگاه ديگرى را در جنوب جايگاه قبلى ساختند كه ارتفاع آن از دكة الأغوات كمتر بود و بر آن نيز ، همانگونه كه پيش از اين اشاره شد ، نردههاى برنجى قرار دادند .
در اين جايگاه محراب تهجد پيامبر قرار دارد كه آن را با آب طلا تزيين كردند .
ميان اين دو جايگاه ، راهى است كه به سوى باب النساء منتهى مىگردد . محرابى كه در سمت راست شخصى كه از باب وارد مىگردد ، نيز تجديد و تعمير گردند .
همچنين انبار دو طبقهاى كه در شرق دكة الاغوات قرار داشت و در كنار آن وضوخانهاى بود مجددا بنا گرديد .
در شرق مسجد و در برابر صحن آن ، فضاى كوچكى قرار داشت كه متعلق به همسر سلطان محمود بود ، نامبرده در سال 1250 هجرى به مدينه آمده بود . زمين آن از سطح
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى ) — صفحة 529
مساهمون: ابراهيم رفعت باشا
ص٥٢٩