و گمانهاى كاذب « 1 » در دل آن نقش مىبندد ، و بسا باشد كه در ذات واجب الوجود و صفات او اعتقادهاى فاسد به خيال درآيد كه از قبيل كفر و زندقه باشد و گمان بَرد كه اين اعتقادها همه صحيح و حقّ است ، نَعوذُ باللَّه از اين حالت .
و بسا باشد كه ديگرى در اين باب پيرو او شود و شرّ او سرايت در غيرى بكند ، و از جمله نادانانى « 2 » گردد كه خود را به « 3 » عبادت بستهاند و پشت دانايان را برهم « 4 » شكستهاند . و با وجود اين مفاسد كم مىباشد كه به خود نبالد و فخر به دانش خود نكند و مغرور به عبادتى كه مىكند نباشد و نظر به مردمان به چشم حقارت و خوارى نكند و « 5 » بسيار مىباشد كه باطن او از مرضهاى نفسانى پر مىباشد و از اينها غافل و به علاج آنها و بر طرف كردن آن نمىپردازد . و بسيار مىباشد كه آنچه ناپسنديده است پسنديده « 6 » و آنچه عيب است كمال مىشمرد چنانچه خداى عزّ و جلّ در قرآن مجيد از اين خبر داده و فرموده « 7 » :
« قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمالًا * الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ هُمْ يَحْسَبُونَ
[ m . a 16 ]
أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً »
« 8 » يعنى بگو - اى محمّد - آيا آگاه سازم شما را به جماعتى كه زيانكارترين مردمانند از راه عملهايى كه كردهاند ؟ آن جماعت كسانيند كه آنچه كردهاند در ايّام زندگى در دنيا همه باطل و ضايع است و حال آنكه گمان مىبردند كه آنچه مىكنند بسيار خوب كردهاند و به كردهها و اعتقادهاى خود نهايت شعف داشتند .
و حضرت أمير المؤمنين سلام اللَّه عليه « 9 » فرمودهاند : شكسته است پشت مرا دو
هامش
( 1 ) .a- كاذب .
( 2 ) . نادانانى /a sنادانى .
( 3 ) . به /a sبر .
( 4 ) . برهم /s aدرهم .
( 5 ) .s a- و .
( 6 ) .s- است پسنديده .
( 7 ) .s- و فرموده .
( 8 ) . كهف : 103 و 104 .
( 9 ) . سلام اللَّه عليه /s aعليه السلام .