مانند راهروى است كه در غير جاده رود ؛ هرچند تندتر « 1 » مىرود از منزل مقصود دور تر مىافتد « 2 » .
و سرّ آنچه گفته شد آن است كه اصلاح دل و پاكيزه كردن آن « 3 » به عبادتهاى جسمانى و صفا دادنِ آن به عملهاى بدنى مقصودٌ بِالذّات نيست ؛ زيراكه امور مذكوره عبارت است از نبودن كدورت و زنگ در چهرهء دل . و نبودن امرى مقصود اصلى نمىباشد بلكه مقصودٌ بِالذّات از عملها آن است كه ظاهر شود از براى قلب معرفتهاى حقيقى از شناخت خداى عزّ و جلّ و شناخت فرشتگان و كتابهاى الهى و روز قيامت .
و ظهور معرفتها به تفاوت است [ و ] ( از براى هركسى به قدر عقل و شعورش مىباشد . و آنچه گفتيم حاصل نمىشود مگر آنكه اصلاح و پاكيزه كردن بر طريقى باشد كه مىبايد ) « 4 » و از صاحب شرع مأخوذ باشد و اعتقاد « 5 » صحيحى به آنچه بجاى آورده مىشود حاصل باشد اگرچه حصول اين اعتقاد به محض شنيدن از صاحب شرع باشد و بس ، پس هركه اكتفا كند در راهى كه مىرود به محض عمل و رياضت و « 6 » جهاد نفس بدون بصيرت و معرفتى « 7 » صفاى باطن بر وى وبالى خواهد بود زيراكه نفس در اين هنگام به سبب چيزهايى كه در وَهم درآيد مضطرب مىشود و خيالات نفسانى بر آن مستولى مىگردد و اين باعث تشويش قلب مىشود از آن راه كه پيش از اين نفس را به عملهاى حقيقى و فكرهاى صحيح رياضت نفرموده و طريق عبادت را از صاحب شريعت و جانشينان آن اخذ ننموده ، پس خيالهاى فاسد و تصوّرهاى باطل
هامش
( 1 ) . تندتر /s aتند .
( 2 ) . المحاسن 1 : 198 ح 24 . الكافي 1 : 43 ح 1 . كتاب من لا يحضره الفقيه 4 : 401 ح 5864 . أمالي الصدوق : 507 ح 18 . تحف العقول : 362 . روضة الواعظين : 10 . عدّة الداعي : 65 .
( 3 ) . كردن آن /s aكردنشان .
( 4 ) . ميان پرانتز ازmافتاده است .
( 5 ) . اعتقاد /a sاعتقادى .
( 6 ) .a- و .
( 7 ) . معرفتى /aمعرفت .