حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمودند « 1 » : بناى دين بر پاكيزگى است « 2 » . و آنچه فرمودهاند « 3 » شامل پاكى ظاهر و پاكى « 4 »
[ m . b 14 ]
باطن هر دو هست و خداوندگار عالميان فرمودهاند :
« إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ »
« 5 » يعنى « 6 » جز اين نيست كه مشركان « 7 » نجسند .
و در اين كلام اشعارى است بر اينكه پاكيزگى و « 8 » پليدى منحصر نيست در ظاهر كه به حسّ ادراك آن مىشود زيراكه مشرك گاه مىباشد كه جامه پاك و بدن شسته مىدارد ، بلكه مراد نجاست حقيقت مشرك است و آلوده بودن باطن به اعتقادات ناشايسته .
و نجاست عبارت است از چيزى كه از آن اجتناب كنند و دورى از آن جويند . و اجتناب و دورى از صفتهاى ذميمهء باطن مهمتر است از آن راه كه هم نظر به زمانِ حال زبونند و هم نظر به عاقبت هلاككنندهاند . و از اين جهت حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمودند : داخل نمىشوند فرشتگان به خانهاى كه در آن سگ باشد « 9 » . و شكّى نيست كه دل خانهاى است كه فرشتگان در آن نزول مىكنند و اثر فيضشان به دل فرود مىآيد و دل آرامگاه ايشان است . و صفتهاى ناپسند مانند غضب و شهوت و كينه و حسد و تكبّر و عُجب سگانى چندند فريادكننده « 10 » ، و چون شود كه فرشتگان داخل خانهء دل شوند و حال آنكه پر باشد از سگان ؟ ! و « 11 » ثابت شده كه « 12 » خداى عزّ و جلّ نور علم « 13 »
هامش
( 1 ) .s a+ كه .
( 2 ) . مانند آن در كنز العمّال 9 : 277 ح 6002 .
( 3 ) . فرمودهاند /aفرمودند .
( 4 ) .s- ظاهر و پاكى .a- و پاكى .
( 5 ) . براءة : 28 .
( 6 ) .s- يعنى .
( 7 ) . مشركان /mمشركون .
( 8 ) .s- پاكيزگى و .
( 9 ) . الكافي 3 : 393 ضمن ح 26 و 27 . الخصال : 138 ضمن ح 155 . كتاب من لا يحضره الفقيه 1 : 246 ح 743 . صحيح البخاري 4 : 82 . مسند أحمد 1 : 83 .
( 10 ) . كننده /aكنند .
( 11 ) .s a- و .
( 12 ) . كه /s aو .
( 13 ) . علم /aعلمى .