به خدا و امّيد به آن داشتن و خوشخُلق بودن و از غيبت مؤمنان خود را بازداشتن . و « 1 » به حقّ آن خدايى كه به غير آن خدايى نيست كه بعد از توبه و استغفار خداى عزّ و جلّ هيچ بندهاى را عذاب نمىكند مگر به بدگمانى به خدا و به قاصر بودن در « 2 » امّيدوارى و به بدخُلقى و غيبت مؤمنان كردن . و به حقّ آن خدايى كه به غير آن خدايى نيست هيچ بندهاى نيست كه ظنّ خوب به خدا داشته باشد مگر آنكه خداى عزّ و جلّ نزد ظنّ بندهء مؤمن باشد ؛ زيرا كه خداى كريم خيرها « 3 » در دست اوست و شرم مىكند كه بندهء مؤمن گمان خوب به آن داشته باشد و خداى عزّ و جلّ خلاف گمان و امّيد آن بنده را بجاى آورد ؛ پس گمان خوب به خدا ببريد و رغبت به خداى عزّ و جلّ نماييد « 4 » .
و حضرت امام جعفر صادق عليه السلام فرمودند : حُسن ظنّ به خدا آن است كه امّيد نداشته باشيد مگر به خدا و نترسيد مگر از گناهان خود « 5 » .
و طريق تحصيل رجا آن است كه متذكّر شود فضلهاى سابقى را كه خداى عزّ و جلّ بىواسطهء شفاعتكننده عطا نموده و ثواب عظيمى « 6 » را كه بدون استحقاق وعده كرده و نعمتهاى بسيارى را كه به غير سؤال در دنيا و آخرت انعام نموده ، و متذكّر شود سعتِ رحمت خدا را و سبقت گرفتن رحمت « 7 » بر غضب را .
و اخبارى كه در سعت رحمت وارد شده بيش از آن است كه توان شمرد و احتياجى به ذكر آن اخبار نيست ؛ زيرا كه محتاج به تحصيل رجا كسى است كه خوف با يأس بر وى غالب باشد و اينچنين كسى بسيار كم است . و جماعتى كه در معاصى فرورفتهاند
هامش
( 1 ) .s a- و .
( 2 ) . در /s aدرجهء .
( 3 ) . خيرها /aچيزها .
( 4 ) . الكافي 2 : 71 ح 2 . مشكاة الأنوار : 77 .
( 5 ) . الكافي 2 : 72 ح 4 .
( 6 ) . عظيمى /aعظيم .
( 7 ) .s- خدا را . . . رحمت .