شرح
( 99 ) . أبو حاتم ، محمد بن حبان بن أحمد بن حبان ( حدود 270 - 354 ق ) محدّث ، فقيه شافعي ، مورّخ ولغوى تميمي بستى است . زادگاه وتاريخ تولد وى دقيقا شناخته نيست . در نيشابور استماع حديث كرد ودر جستوجوى حديث به بسيارى از شهرهاى خراسان وما وراء النهر ، عراق ، حجاز ، شام ومصر سفر كرد ؛ وى داراى تصنيفات بسيار بوده است ( دائرة المعارف بزرگ اسلامى ) .
( 100 ) . يحيى بن معين بن عون بن زياد بغدادي ، أبو زكريا ( 158 - 233 ق ) از پيشوايان حديث ومورخان رجال حديث است كه ذهبي أو را سيد الحفاظ ناميده است وعسقلانى گفته كه أو امام جرح وتعديل و . . . اصلش از سرخس است . وى در بغداد زندگى كرد ودر راه سفر حج در مدينه از دنيا رفت ( اعلام زركلى ) .
( 101 ) . زياد بن عيسى ، أبو عبيدة الحذّاء ، كوفي ثقة مولى ، از أبو جعفر وأبو عبد الله عليهما السّلام روايت كرده است ( رجال النجاشي : 122 ) .
( 102 ) . شيخ محمد محسن رازي مشهور به شيخ آقا بزرگ ، از اجلاى علماى عصر حاضر ، متولد 1292 ق . فقيهى محقق ، مدقق ، أصولي ، رجالي وجامع علوم متنوعه از شاگردان آخوند ملا كاظم خراساني وصاحب الذريعة إلى تصانيف الشيعة است ( ريحانة الأدب : 1 ، 52 ) .
( 103 ) . شيخ محمد صالح برغانى قزوينى از علماى اماميه متوفاى حدود سال 1275 است كه صاحب چندين تأليف از جمله اعمال السنة ، تفسير صغير وتفسير وسيط است ( الذريعة : 2 ، 245 ) .
( 104 ) . سيد ميرزا مسعود قزوينى از بزرگان علما زمان خويش بود ومدرسه ديني بزرگ قزوين به نام مدرسه مسعوديه يا مدرسه شيخ الاسلام ومسجد ضخم در قزوين از آثار وى است . أو در سال 1327 به حكم دستوري شهيد شد ( مستدرك أعيان الشيعة : 4 ، 104 ) .
( 105 ) . ملا محمد تقي بن محمد ، معروف به شهيد ثالث ، برغانى الأصل ، قزوينى المسكن والمدفن ، از أكابر علماى شيعه ، بسيار عابد وزاهد وباتقوا وشب زندهدار بود . در سال 1264 ق كه أوائل ظهور فتنه بابيه وسال جلوس ناصر الدين شاه بود أو را شهيد كردند . وى صاحب تأليفاتى از جمله :
عيون الأصول در أصول فقه ، مجالس المؤمنين در مواعظ ومنهج الاجتهاد در شرح شرايع الاسلام است ( ريحانة الأدب ) .