باب سيم در تعيين سال شهادت حضرت سيّد الشهدا أرواحنا فداه
اى در غم تو چشم فلك خون گريسته * ما هي در آب ووحش به هامون گريسته
وقوع اين رزيّهء كبراى وطامّهء عظما در روز دهم محرّم كه روز عاشورا است ، متفق عليه أرباب سير وتواريخ ومحدّثين وخاصّ وعامّ أهل اسلام است . مگر يك نفر - چنانچه در تاريخ طبري مذكور است - به اين رفته كه شهادت در ماه صفر بوده واحدى را در اين باب خلافي نيست واختلافى كه هست در تعيين سال شهادت است ودر اين كه روز عاشورا چه روزى بوده . « 1 »
پس گوييم سال شهادت مردّد است ميانهء 60 و 61 . روز عاشورا محتمل است ميانهء روز جمعه وشنبه ويكشنبه ودوشنبه ودر تعيين اين هر دو روايتي از ائمّهء أطهار عليهم السّلام به نظر نرسيده ، مگر روايتي كه ابن الخشاب وابن الجهضمي كرده‌اند ، چنانچه بيايد وآنچه در دست است همه أقوال مورّخين وأرباب سير است .
فصل اوّل : در ذكر جماعتى كه اين مصيبت هائله را در سال شصتم دانند
1 . ابن شهرآشوب در كتاب مناقب كه شنبه را روز عاشورا گفته وسال شصت ويكم وروز جمعه با دوشنبه بودن عاشورا را نسبت به قيل داده . « 2 »
2 . أبو محمّد عبد اللّه بن أحمد بن محمّد بن الخشاب در كتاب مواليد الأئمّه روايت كرده از حرب به اسنادش از امام جعفر صادق عليه السّلام كه شهادت روز عاشورا از سال شصتم واقع شده . « 3 »
Footnote
( 1 ) . تاريخ الطبري ، ج 6 ، ص 223 .
( 2 ) . مناقب آل أبي طالب ، ابن شهرآشوب ، ج 3 ، ص 231 .
( 3 ) . مجموعة نفيسة ( مواليد الأئمة ) ، ص 133 .