( 1 ) - ( 8 )
نظريه محمد عبده دربارهء مسئله سه طلاق
شيخ محمد عبده مىگويد : اگر براى زنى در يك مجلس سه بار طلاق گفته شود و يا به عبارت صحيحتر ، صيغهء طلاق در يك مجلس سه بار تكرار شود و يا طلاق مقيد با عدد 3 باشد ، همهء آنها يك طلاق محسوب مىگردد . عبده كه اين عقيده شيعه را در مورد مسئله سه طلاق مىپذيرد و آن را با دلايل محكمى اثبات مىنمايد ، آنگاه مىگويد : هدف ، آن نيست كه با افراد مقلد و آنان كه داراى استقلال فكرى نيستند و از خود نظرى ندارند ، بحث و مجادله كنيم و يا قاضيان و مفتيان را از عقيدهشان برگردانيم كه بر سه طلاق بودن اين گونه طلاق فتوا ندهند و يا طبق آن ، حكم نكنند زيرا اكثر آنان حقيقت را مىدانند و از نصوص و رواياتى كه بر خلاف رأى و گفتار آنان در كتب حديث آمده است ، اطلاع دارند منتها در برابر اين همه نصوص بىمبالاتند و ارجى بر آنها نمىنهند ، زيرا اعمال و افكار آنان طبق كتابهايشان مىباشد نه بر طبق كتاب خدا و گفتار پيامبر . « 1 » مؤلّف : اى كاش كه عبده در مسئله ازدواج موقت نيز مثل همين سخن را مىگفت و بدين گونه حقيقت را ابراز مىنمود زيرا ازدواج موقت هم مانند مسئله « سه طلاق » در آيين اسلام ثابت و روشن است و احتمال نسخ در اين مورد بىاساس است و دليلى ندارد . بنابراين ، كسانى كه متعه را تحريم مىكنند جز پيروى از كتابهاى مخصوص خودشان و بىاعتنايى به كتاب خدا و گفتار پيامبر ، انگيزهء ديگرى ندارند .
هامش
( 1 ) تفسير المنار ، 2 / 386 .