خداوند براى كسانى كه عمل نيك و شايسته انجام دهند ، آمرزش و پاداش بزرگى وعده داده است .
2 - و گاهى انگيزهء پرستش در انسان ترس از مجازات است كه از عقاب مخالفت مىهراسد و در اثر همان ترس است كه عبادت و پرستش مىكند و در آيات قرآن به اين انگيزه چنين اشاره گرديده است :
إِنِّي أَخافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ .
« 1 » من اگر پروردگارم را نافرمانى كنم ، از مجازات روز بزرگ [ قيامت ] مىترسم .
إِنَّا نَخافُ مِنْ رَبِّنا يَوْماً عَبُوساً قَمْطَرِيراً .
« 2 » ما از پروردگارمان خائفيم در آن روز كه عبوس و سخت است .
و در بعضى از آيات نيز به هر دو انگيزه اشاره گرديده است :
تَتَجافى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً .
« 3 » پهلوهايشان در دل شب از بسترهايشان جدا مىشود و به پا مىخيزند و رو به درگاه خدا مىآورند و پروردگار خود را با بيم و اميد مىخوانند .
وَ ادْعُوهُ خَوْفاً وَ طَمَعاً إِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ الْمُحْسِنِينَ .
« 4 » خدا را با بيم و اميد بخوانيد ، زيرا رحمت خدا به نيكوكاران نزديك است .
يَبْتَغُونَ إِلى رَبِّهِمُ الْوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ وَ يَرْجُونَ رَحْمَتَهُ وَ يَخافُونَ عَذابَهُ .
« 5 » براى تقرب به پيشگاه پروردگارشان وسيله مىجويند ، وسيلهاى هر چه نزديكتر و به رحمت او اميدوارند و از عذابش بيمناك .
3 - گاهى انسان ، خدا را پرستش مىكند به اين جهت كه او را سزاوار پرستش مىداند و تنها احساس شايستگى و برازندگى ذات اقدس الهى او را به عبادت بر مىانگيزاند ، چون خداوند ذاتا كامل و جامع كامل و جامع تمام صفات جمال ، جلال و عظمت است .
اين نوع عبادت ، بهترين و عالىترين مرتبهء عبادت است كه كسى نمىتواند اين چنين عبادتى را
هامش
( 1 ) يونس / 15 .
( 2 ) دهر / 10 .
( 3 ) سجده / 16 .
( 4 ) اعراف / 56 .
( 5 ) بنى اسرائيل / 57 .