اين حقيقتى است كه فصول و مسايل زيادى از آن منشعب مىگردد و پاسخگوى اشكالات و اعتراضات زيادى مىباشد و بايد خوانندهء عزيز ، آن را هميشه در مد نظر بدارد .
( 1 ) -
تخصيص قرآن با خبر واحد
خبر واحدى كه با دلايل محكم و قطعى حجيّت و اعتبار آن ثابت شده است ، آيا مىتواند مخصص عمومات قرآن باشد ؟
به عبارت ديگر : آيا تخصيص زدن عمومات قرآن با خبر واحد معتبر ، صحيح و رواست ؟
اكثر دانشمندان به اين سؤال پاسخ مثبت مىدهند و تخصيص آيات قرآن را با خبر واحد معتبر جايز مىدانند ، ولى عدهاى از علماى اهل سنت در اين مسئله نظر مخالف دارند كه بعضى از آنها به طور كلى تخصيص قرآن را با خبر واحد صحيح نمىدانند ولى « عيسى بن ابان » مىگويد اگر عموميت آيهاى قبلا با يك دليل قطعى ديگر تخصيص خورده باشد ، مىتوان آن را با خبر واحد هم تخصيص زد و در غير اين صورت درست نيست .
« كرخى » مىگويد : اگر عموميت آيه قرآن با يك دليل جداگانه و غير قرآنى قبلا تخصيص پذيرفته باشد ، با خبر واحد نيز قابل تخصيص خواهد بود . « قاضى ابو بكر » نيز در اين مسئله توقف كرده و نفيا و اثباتا نظريهاى نداده است .
نظر ما در اين مسئله اين است كه خبر واحد واجد شرايط اعتبار ، حجيّت قطعى و مدركيت حتمى دارد و مىتوان عمومات قرآن را با چنين خبرى تخصيص زد زيرا مقتضاى اعتبار و حجيّت هر دليل و گفتار معتبر اين است كه در صورت نبودن رادع و مانع ، در هر مورد بايد از آن پيروى شود و مفهومش مورد عمل قرار گيرد .
اشكالها و پاسخها
گفتيم كه با خبر واحد معتبر ، مىتوان به عمومات و آيات كلى قرآن تخصيص و تبصره زد ولى گروهى از علما كه با اين نظريه مخالف مىباشند ، امور چندى را مانع از اين عمل مىدانند ، در صورتى كه هيچيك از آنها نمىتوانند مانع تخصيص باشند . اينك آن موانع را در اينجا مىآوريم و به پاسخ آنها مىپردازيم :
1 - مىگويند : قرآن قطعا گفتار خداست و بدون شك و ترديد تمام آن از سوى خدا نازل شده است ولى خبر واحد نه صدورش از معصوم قطعى است و نه مطابق بودن مضمون آن با واقع ، مسلم