دلايل بدا
گفتيم كه علوم و تقديرات الهى بر سه گونه است و نوع سوم آن را علوم مشروط يا به اصطلاح « تقديرات معلق » مىنامند . گاهى مشيت خدا بر خلاف آنها تعلق مىگيرد و تغييرات در آن رخ مىدهد و اين گونه تغييرات را كه در تقديرات غير حتمى واقع مىشود ، « بدا » مىگويند كه شيعه بدان معتقد است .
شيعه عقيده به بدا در تقديرات غير حتمى را از آيات قرآن و روايات صحيح و معتبر استفاده و استخراج كرده و اما آيات قرآن ؛ دو نمونه « 1 » از آنها را در آخر فصل پيش آورديم و اما روايات ؛ اينك نمونههايى چند :
1 - در تفسير علىّ بن ابراهيم از عبد اللّه بن مسكان از امام صادق ( ع ) چنين آمده است كه « چون شب قدر فرا مىرسد ، فرشتگان و كاتبان اعمال بندگان به نزديكترين آسمان ، فرودمىآيند و در آنجا تمام تقديرات همان سال را اندازه گيرى كرده و آنها را ثبت مىكنند و هر وقت خدا خواست چيزى از آن را تقديم و تأخير و يا كم و زياد كند و تغييراتى در آن به وجود آورد ، به فرشته مربوط كه مأمور اين گونه تغييرات مىباشد ، دستور مىدهد آن چه را كه مىخواهد از صفحهء تقديرات بزدايد و به جاى آن چيز ديگرى را بنگارد . » ابن مسكان مىگويد : به امام صادق ( ع ) عرضه داشتم : همه چيز در پيش خدا ضبط و در كتابى مرقوم است ؟ فرمود : آرى . گفتم : بعد از همهء اينها چه امر و پديدهء ديگرى مىتواند به وقوع
هامش
( 1 ) رعد / 39 و عنكبوت / 4 .