( 1 ) -
رابطه تقدير و اراده خداوند
چرا از بدا بحث مىكنيم ؟
بحث ما در نسخ احكام بود ، اينك در اين بخش به مناسبت بحث نسخ ، در پيرامون مسئله « بدا » سخن مىگوييم زيرا بدا همان نسخ است ، با اين تفاوت كه نسخ در افق تشريع و قانونگذارى است ولى بدا در افق تكوين و آفرينش .
يعنى نسخى را كه در تكوين به وقوع پيوندد « بدا » مىگويند و اگر در احكام و قوانين واقع شود « نسخ » مىنامند ، چون در بخش پيش ، بحث ما در پيرامون نسخ بود ، مناسبت و ارتباطى كه در ميان « نسخ » و مسئلهء « بدا » وجود دارد ، ما را بر آن وامىدارد كه در اين بخش هم از بدا سخن بگوييم .
انگيزه و علت ديگرى كه بحث « بدا » را در اين مورد ايجاب و اقتضا مىكند ، اين است كه گروهى از علماى مسلمين مفهوم و حقيقت بدا را كه شيعه بدان معتقد است ، نيكو نفهميدهاند ؛ خوب و دقيق بررسى نكردهاند و در نتيجه به اشتباهات بزرگى مرتكب شدهاند و نسبتهاى ناروايى به شيعه دادهاند ، در صورتى كه اگر اينان عقيده شيعه را در مسئله بدا درك مىكردند ، به اشتباهشان پى مىبردند كه شيعه از چنين نسبتها و تهمتها بدور و برى و از اين گونه افترائات و اتهامات پاك و مبراست .
اى كاش ! اين علما دقيقا بررسى و تعمق مىكردند و حقيقت را در مىيافتند . تقوا و امانت در نقل آراى ديگران را مىداشتند ، از قضاوتهاى بىجا و تهمتهاى ناروا و از اظهار نظرهاى ناپخته و نسنجيده ، خوددارى مىكردند .