1 - صحت اين روايت ثابت نگرديده است ، به طورى كه بخارى و مسلم اين روايت را قبول نكردهاند و صاحب تفسير المنار هم در سند آن اشكال و ايراد دارد . « 1 » 2 - اين روايت ، با روايات فراوانى كه از ائمه اهل بيت ( ع ) نقل شده ، مخالف است ، زيرا از آن روايتها چنين استفاده مىشود كه وصيت كردن براى وارث صحيح است ، چنان كه محمد بن مسلم از امام باقر ( ع ) نقل مىكند كه از آن حضرت حكم وصيت كردن براى وارث را سؤال نمودم ، فرمود :
جايز است ، سپس اين آيه را خواند :
إِنْ تَرَكَ خَيْراً الْوَصِيَّةُ لِلْوالِدَيْنِ وَ .
« 2 » و روايات زياد ديگرى نيز در اين زمينه نقل گرديده است . « 3 » 3 - اين روايت خبر واحدى بيش نيست و نسخ شدن آيات قرآن با خبر واحد به اجماع تمام مسلمانان جايز و صحيح نمىباشد .
4 - اگر اين روايت را صحيح بدانيم و از خبر واحد بودنش هم صرف نظر كنيم و با روايات ديگر نيز معارض نباشد ، بازهم صلاحيت ندارد كه نسبت به آيه مورد بحث ناسخ باشد ، ( 1 ) - زيرا مدلول و مفهوم اين روايت با مفهوم آيه منافات ندارد تا مجبور شويم كه اين روايت را ناسخ آن آيه قرار دهيم .
منتها اين روايت مىتواند اطلاق و كليت آيه را مقيد ساخته و استثنايى بر آن وارد سازد و وصيت نمودن به پدر و مادر را به موردى اختصاص دهد كه به جهت مانعى نمىتوانند ارث ببرند و همينطور وصيت به قوم و خويش را به كسانى تخصيص دهد كه ارث ندارند .
نتيجه :
از همه آن چه گفته شد ، چنين بر مىآيد ، همانطوركه آيات قبلى نسخ نشده است ، آيه وصيت نيز نسخ نشده و حكمى كه از آن استفاده مىشود ، مانند احكام آيات گذشته ثابت و پابرجاست . در اينجا لازم است به اين نكته نيز توجه نمود كه « كتابت » به معناى قضا و تقدير و حكم حتمى است ، چنان كه خداوند مىفرمايد :
هامش
( 1 ) 2 / 138 .
( 2 ) بقره / 180 .
( 3 ) وافى ، 13 / 17 .