والكافِرِ والبَرِّ والفاجِرِ ، مَن صُنِعَ إلَيهِ مَعروفٌ فعَلَيهِ أن يُكافِئَ بهِ ، ولَيسَتِ المُكافَأةُ أن تَصنَعَ كما صَنَعَ حتّى تَرى فَضلَكَ ، فإن صَنَعتَ كما صَنَعَ فلَهُ الفَضلُ بِالابتِداءِ . « 1 »
( انظر ) الشُّكر للنّاس : باب 2058 .
3445 . مُكافَأةُ الإساءَةِ بِالإساءَةِ
الكتاب :
« الشَّهْرُ الْحَرامُ بِالشَّهْرِ الْحَرامِ وَالْحُرُماتُ قِصاصٌ فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ » .
« 2 »
« وَإِنْ عاقَبْتُمْ فَعاقِبُوا بِمِثْلِ ما عُوقِبْتُمْ بِهِ وَلَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِلصَّابِرِينَ » .
« 3 »
« ذلِكَ وَمَنْ عاقَبَ بِمِثْلِ ما عُوقِبَ بِهِ ثُمَّ بُغِيَ عَلَيْهِ لَيَنْصُرَنَّهُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ » .
« 4 »
« إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَذَكَرُوا اللَّهَ كَثِيراً وَانْتَصَرُوا مِنْ بَعْدِ ما ظُلِمُوا وَسَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ » .
« 5 »
شرح
هركس خوبى شود ، بايد آن را پاداش دهد . پاداش دادن ، اين نيست كه همان احسانى را كنى كه أو كرده است ، مگر اين كه برترى خود را نشان دهى ؛ زيرا اگر همان را كنى كه أو كرده است ، به سبب اين كه آغازگر احسان مىباشد ، برترى از آنِ اوست .
3445 . تلافى كردن بدى با بدى
قرآن : « اين ماه حرام ، در مقابل آن ماه حرام است و [ هتك ] حرمتها قصاص دارد . پس هر كس به شما تعدّى كرد ، همان گونه كه به شما تعدّى كرده ، بر أو تعدّى كنيد واز خدا پروا بداريد وبدانيد كه خدا ، با تقوا پيشگان است » . « واگر عقوبت كرديد ، به همان گونه كه مورد عقوبت قرار گرفتهايد [ متجاوز را ] به عقوبت رسانيد واگر صبر كنيد ، البتة آن براي شكيبايان بهتر است » . « آرى چنين است ، وهر كس نظير آنچه بر أو عقوبت رفته است دست به عقوبت زند ، سپس مورد ستم قرار گيرد ، قطعاً خدا أو را يارى خواهد كرد ؛ چرا كه خدا بخشايشگر آمرزنده است » . « مگر كساني كه ايمان آورده وكارهاى شايسته كرده وخدا را بسيار به ياد آورده وپس از آن كه مورد ستم قرار گرفتهاند ، يارى خواستهاند . وكساني كه ستم كردهاند ، به زودى خواهند دانست به كدام بازگشتگاه برخواهند گشت » .هامش
( 1 ) . بحار الأنوار : 78 / 311 / 1 .
( 2 ) . البقرة : 194 .
( 3 ) . النحل : 126 .
( 4 ) . الحجّ : 60 .
( 5 ) . الشعراء : 227 .