وانقَطَعَت أخبارُهُم ، لَقَد رَجَعَت فِيهِم أبصارُ العِبَرِ ، وسَمِعَت عَنهُم آذانُ العُقولِ ، وتَكَلَّموا مِن غَيرِ جِهاتِ النُّطقِ . « 1 »
11880 . عنه عليه السلام : ثمّ إنَّ الدّنيا دارُ فَناءٍ وعَناءٍ ، وغِيَرٍ وعِبَرٍ . . . ومِن غِيَرِها أنَّكَ تَرَى المَرحومَ مَغبوطاً ، والمَغبوطَ مَرحوماً ، لَيسَ ذلِكَ إلّا نَعيماً زلَّ ( زالَ ) وبُؤساً نَزَلَ ، « 2 » ومِن عِبَرِها أنَّ المَرءَ يُشرِفُ عَلى أملِهِ فَيقتَطِعُهُ حُضورُ أجَلِهِ . « 3 »
11881 . عنه عليه السلام : المُدَّةُ وإن طالَت قَصيرَةٌ ، والماضي لِلمُقيمِ عِبرَةٌ ، والمَيِّتُ لِلحَيِّ عِظَةٌ . « 4 »
11882 . عنه عليه السلام : إنَّ لِلباقينَ بِالماضينَ مُعتَبَراً ، إنّ لِلآخِرِ بِالأوَّلِ مُزدَجَراً . « 5 »
11883 . عنه عليه السلام : قَدِ اعتَبَرَ بِالباقي مَنِ اعتَبَرَ بِالماضي . « 6 »
11884 . عنه عليه السلام : كَفَى مُخبِراً عَمّا بَقِيَ مِنَ الدّنيا ما
شرح
اگر آثار آنان ناپديد گشته وخبرهايشان از بين رفته ، ديدگان عبرتآموز به آنان مىنگرد وگوشهاى خردها سخنان آنان را مىشنود ؛ آنان با ابزارهايى غير از ابزار گفتار ، سخن مىگويند .
11880 امام علي عليه السلام : وانگهى دنيا سراى نيستى ورنج ودگرگونيها وعبرتهاست . . . نمونهء دگرگونيهايش اين است كه شخصي را مىبينى كه [ تا ديروز ] قابل ترحّم بود و [ امروز ] بر أو رشك برده مىشود وديگرى را مىبينى كه [ تا ديروز ] بر أو رشك برده مىشد و [ امروز ] قابل ترحّم است واين نيست مگر بدان سبب كه نعمتي از چنگش بيرون رفته وبينوايى ومسكنتى بدو رسيده است . نمونهء عبرتهاى آن اين است كه آدمي به آرزوى خود نزديك مىشود ، اما فرارسيدن مرگ ، مانع رسيدن أو به آرزويش مىگردد .
11881 امام علي عليه السلام : مدّت [ عمر ] هر چند دراز باشد ، كوتاه است وآن كه رفته براي آن كه هنوز هست ، مايهء عبرت است ومرده براي زنده ، مايهء پند .
11882 امام علي عليه السلام : رفتگان براي ماندگان مايهء عبرتند وگذشتگان براي آيندگان سبب باز ايستادن [ از دنياخواهى ومعصيت خدا ] .
11883 امام علي عليه السلام : كسى كه از گذشته عبرت گرفت ، براي آنچه باقىمانده عبرت گرفته است .
11884 امام علي عليه السلام : گذشتهء دنيا ، براي خبر دادن از
هامش
( 1 ) . نهج البلاغة : الخطبة 221 .
( 2 ) . وفي بحار الأنوار : 78 / 22 / 83 « ليس بينهم إلّانعيم زال ، أومثلة حلّت ، أو موت نزل » .
( 3 ) . نهج البلاغة : الخطبة 114 .
( 4 ) . الأمالي للصدوق : 170 / 169 .
( 5 ) . غرر الحكم : 3425 - 3426 .
( 6 ) . غرر الحكم : 6673 .