قُلْ لِمَنْ ما فِي السَّماواتِ وَالْأَرْضِ قُلْ لِلَّهِ كَتَبَ عَلى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لا رَيْبَ فِيهِ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ
. « 1 »
الحديث :
7199 . رسولُ اللَّهِ صلى الله عليه وآله : ما خَلَقَ اللَّهُ مِن شيءٍ إلّاوقد خَلَقَ لَهُ ما يَغلِبُهُ ، وخَلَقَ رَحمَتَهُ تَغلِبُ غَضَبَهُ . « 2 »
7200 . الإمامُ الباقرُ عليه السلام : إنَّ اللَّهَ تباركَ وتعالى الحليمُ العليمُ إنّما غَضَبُهُ على مَن لم يَقبَلْ مِنهُ رِضاهُ ، وإنّما يَمنَعُ مَن لَم يَقبَلْ مِنهُ عَطاهُ ، وإنّما يُضِلُّ مَن لَم يَقبَلْ مِنهُ هُداهُ . . . كَتَبَ على نَفسِهِ الرحمَةَ ، فَسَبَقَتْ قَبلَ الغَضَبِ فَتَمَّتْ صِدقاً وعَدلًا . « 3 »
1458 . موجِباتُ الرَّحمَةِ
الكتاب :
وَلا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاحِها وَادْعُوهُ خَوْفاً وَطَمَعاً إِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ الْمُحْسِنِينَ
. « 4 »
فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَاعْتَصَمُوا بِهِ فَسَيُدْخِلُهُمْ فِي رَحْمَةٍ مِنْهُ وَفَضْلٍ وَيَهْدِيهِمْ إِلَيْهِ صِراطاً مُسْتَقِيماً
. « 5 »
شرح
« بگو : از آنِ كيست آنچه در آسمانها وزمين است ؟ بگو : از آنِ خداست . بخشايش را بر خود مقرّر داشته ، همهء شما را در روز قيامت - كه در آن ترديدى نيست - گرد مىآورد . آنان كه به زيان خويش كار كردهاند ايمان نمىآورند » .
حديث :
7199 . پيامبر خدا صلى الله عليه وآله : خداوند هيچ پديدهاى نيافريد ، مگر آن كه پديدهاى چيره شونده بر آن نيز خلق كرد . رحمت خويش را نيز بيافريد كه بر غضبش چيره شود .
7200 . امام باقر عليه السلام : همانا خداوند تبارك وتعالى بردبار وداناست . خشمش ، در حقيقت ، بر كسى است كه خشنودى أو را پذيرا نباشد واز كسى دريغ مىدارد كه پذيراى عطاى أو نباشد وكسى را گمراه مىكند كه هدايت أو را نپذيرد . . . خداوند رحمت را بر خود واجب كرده است ؛ پس رحمتِ أو بر غضبش پيشى گرفت وبه راستى وعدالت به پايان رسيد .
1458 . موجبات رحمت
قرآن : « ودر زمين پس از آن كه به صلاح آمده است ، فساد مكنيد . وخدا را از روى بيم واميد بخوانيد ؛ زيرا كه رحمت خدا به نيكوكاران نزديك است » . « اما آنان را كه به خدا ايمان آوردهاند وبه أو توسل جستهاند در فضل ورحمت خويش در آورد وبه راهى راست هدايت كند » .هامش
( 1 ) . الأنعام : 12 .
( 2 ) . كنز العمّال : 10390 .
( 3 ) . الكافي : 8 / 52 / 16 .
( 4 ) . الأعراف : 56 .
( 5 ) . النساء : 175 .