لِيُضِلَّ قَوْماً بَعْدَ إِذْ هَداهُمْ حَتَّى يُبَيِّنَ لَهُمْ ما يَتَّقُونَ »
« 1 » - : حتّى يُعَرِّفَهُم ما يُرْضيهِ وما يُسْخِطُه . « 2 »
3479 . الإمامُ الصّادقُ عليه السلام - وقد سُئلَ : المَعرِفَةُ مِن صُنْعِ مَن هِي ؟ - : مِن صُنْعِ اللَّهِ ، لَيس للعِبادِ فِيها صُنْعٌ . « 3 »
3480 . المحاسن عن عبد الأعلى : قلت للإمامِ الصّادقِ عليه السلام : هَل جُعِلَ في النّاسِ أداةٌ يَنالونَ بها المَعرِفَةَ ؟ قالَ : لا ، قلتُ : فَهل كُلِّفوا المَعرِفَةَ ؟ قالَ : لا ، إنّ على اللَّهِ البَيانَ ، لا يُكَلِّفُ اللَّهُ العِبادَ إلّاوُسْعَها ولا يُكَلِّفُ نَفْساً إلّاما آتاها . « 4 »
3481 . تحف العقول عن صَفوانَ بنِ يحيى : سَأَلْتُ الرِّضا عليه السلام عَنِ الْمَعْرِفَةِ هَلْ لِلْعِبادِ فيها صُنْعٌ ؟
قال عليه السلام : لا ، قلتُ : لَهُم فيها أجْرٌ ؟ قالَ عليه السلام :
نَعَم ، تَطَوّلَ علَيهِم بالمَعرِفَةِ وتَطَوّلَ علَيهِم بالصَّوابِ « 5 » . « 6 »
( انظر ) بحار الأنوار : 5 / 220 باب 9 .
شرح
فرمود : تا آنچه را مايهء خشنودى وناخشنودى اوست به آنان بشناساند .
3479 . امام صادق عليه السلام - در پاسخ به اين پرسش كه :
معرفت ، كار چه كسى است ؟ - فرمود : كار خداوند است وبندگان در پديد آوردن آن نقشى ندارند .
3480 . المحاسن - به نقل از عبد الأعلى - : از امام صادق عليه السلام پرسيدم : آيا در مردم ابزارى نهاده شده است تا بدان وسيله به معرفت دست يابند ؟ فرمود : نه . عرض كردم : آيا به كسب معرفت مكلّف شدهاند ؟ فرمود : نه . روشن كردن وبيان نمودن با خداست وخداوند بندگان را جز به اندازهء توانشان تكليف نكند وهيچ كس را جز به آنچه به وى داده است ، مكلّف نسازد .
3481 . تحف العقول - به نقل از صفوان بن يحيى - :
از امام رضا عليه السلام پرسيدم : آيا بندگان در پديد آوردن معرفت نقش دارند ؟ حضرت فرمود : نه . پرسيدم : آيا در برابر آن مزد وپاداشى دارند ؟ فرمود : آرى . خداوند به فضل خود ، به آنها معرفت داده وبه فضل خود آنها را هدايت فرموده است .
هامش
( 1 ) . التوبة : 115 .
( 2 ) . المحاسن : 1 / 430 / 993 .
( 3 ) . الكافي : 1 / 163 / 2 ، التوحيد : 410 / 1 .
( 4 ) . المحاسن : 1 / 431 / 996 .
( 5 ) . كذا في المصدر والظاهر أنّ الصحيح : « بالثواب » .
( 6 ) . تحف العقول : 444 .