پيشين ونزول به حق قرآن مجيد وساير كتب آسمانى وگواهى به حشر ونشر وغيره پرداخته كه اين مباحث مشتمل بر 12 بند أول خطبه مىباشد . پس از اين پيش گفتار ، شروع گفتار را از خطبهء أول با آيات عظيم الهى وعظمت قدرت خلاقيّت آن خالق يكتا دربارهء نحوهء ايجاد وچگونگى تكوين جهان هستى از أزل تا ابد ( از ذرّات أولية تا اجرام كنونى ) به ترتيب فهرست‌وار آغاز مىكند . واين خود نشانگر آن است كه آيات عظيم در كبريايى في السماوات ، در نظر مولاي متقيان چه اندازه حائز اهميت بوده وبر تمام مسائل ديگر زندگى اين كره خاكى اولويت داشته است . كه قسمتى از مواضع تكوين جهان هستى را در اولين خطبه خود وسرآغاز اين كتاب بىنظير قرار داده است .
با بررسى اجمالي اين خطبهء گهربار ، خوانندگان عزيز وعموم دانش‌پژوهان ودانشمندان زمان حال وآينده هم‌زمان با پيشرفت علم تكنولوژى وكشف بيشتر نهانهاى كيهانى قضاوت خواهند كرد كه حضرت علي عليه السّلام در 1400 سال قبل كه هيچ‌گونه وسائل وابزار تحقيقاتى وتجهيزات فضايى كنونى در اختيار نداشت ، با چه نحو زيبا ووجه احسنى مطالب تكوين ونظام عالم هستى را به ترسيم وتنظيم در آورده است . كه هزاران بار كامل‌تر از اكتشافات ودست‌آوردهاى علومى كه تا اينجا خوانديم مىباشد . البتة بيشتر مفاهيم آن خطبه‌ها هنوز هم براي دانش بشر نامكشوف ونامفهوم است وشايد با پيشرفت بيشتر علم وتكنولوژى فضايى در آينده ظاهر وآشكارتر گردد .
علي عليه السّلام در خطبهء أول فهرست‌وار در بند دوازده ضمن توصيف ذات أقدس بارى تعالى ، ابتدأ چگونگى خلقت وگشايش جوهاى فضاى لا يتناهى ونحوهء ايجاد اجزاء ونطفه ذرّات بنيادى وهسته‌هاى متضاد وعناصر همجوش مواد أولية جهان قبل از تكوين عالم را به نحو زيبا تشريح فرموده است .
سپس از بند سيزده تا نوزده ، نحوهء تكثير وافزايش آن عناصر ومواد أولية به
كهكشانها در قرآن ( فارسي ) — Page 346
Contributors: لطف على سليمى
P.346