صورتهاى فلكى تير ماه « 1 »
شكل 33 - 9 : صورتهاى فلكى تير ماه ، إكليل شمالي وعقرب در نزديكى نصف النهار سماوي مكان ديده مىشوند . ستارگان ماه خرداد از نصف النهار گذشتهاند وراهى أفق غربى هستند . ستارگان مرداد ماه در زمينهء سايه زده وستارگان ماه شهريور در قسمت سايه زده تيره در سمت شرقي اين خط جاى دارند .
ستارگان إكليل شمالي ( فكّه )
اين صورت فلكى از هفت ستاره كه نيم دايرهاى را مىسازند تشكيل شده است . شش تا از هفت ستارهء اصلى از قدر چهارمند ستارهء ميانى از قدر دوم وبه نيّر الفكه موسوم است . ( إكليل به معنى تاج وأفسر است ونير الفكه را مرواريد تاج دانستهاند . م . ) .
اجتماع ستارگان اين صورت فلكى صرفا محصول تصادف است . از اين هفت ستاره ، هيچ جفتى نيست كه به يك سمت يا با يك سرعت حركت كنند . دو ستارهء
a
( آلفا ) و
B
( بتا ) إكليل شمالي در دو جهت مخالف حركت مىكنند ودر پنجاه هزار سال گذشته تقريبا جاى خود را عوض كردهاند . پنجاه هزار سال بعد از اين ديگر اين صورت فلكى هيچ شباهتى به تاج نخواهد داشت .
شكل 35 - 9 : إكليل شمالي ( كاسه درويشان ) ستاره آلفاى آن به نيّر الفكه شهرت دارد .
عقرب ( كژدم ) :
تشخيص اين صورت فلكى كه به شكل قلاب ماهيگيرى است ودر جنوب آسمان قرار دارد آسان است .
قلب العقرب ( كژدم دل ) ، ستارهء سرخ غولپيكرى است كه بيش از ستارههاى طبقهء طيفى خود نور بيرون مىدهد . قطر قلب العقرب 300 برابر قطر خورشيد است ولى چگالى گازهاى آن كمتر از يك ميليونيم چگالى خورشيد است . 410 سال نوري با ما فاصله دارد وداراى همدم سبز كمنورى است . در نزديكى قلب العقرب وبين دم كژدم وصورت فلكى قوس چند خوشهء ستارهاى وجود دارد كه با چشم بىتلسكوپ مىتوان آنها را ديد . عقرب يكى از دوازده صورت منطقه البروج است وخورشيد در نيمهء أول آبان در راستاى اين صورت است . به تصوير 34 - 9 عقرب آخر كتاب نگاه كنيد .
شكل 34 - 9
هامش
( 1 ) از كتاب نجوم به زبان ساده .