د - مرحله چهارم
« فَالْمُقَسِّماتِ أَمْراً »
سوگند به تقسيمكنندگان أمور نظام كارها بازهم در اين قسمت فعل تقسيمكنندگان با اسم فاعل جمع مؤنث مجازى آمده . وچون حرف « فاء » در سر هر آية بكار رفته نشانگر آن است كه ادامهء تحولات سه مرحلهء قبلي را مرحله به مرحله دنبال مىكند واين مرحله چهارمى نتيجة وتكامل سه دورهء قبلي مىباشد . لهذا اگر آن سه آية قبلي مربوط به خلقت اجرام كائنات از آغاز ذرات ومواد وسحابى وانفجار بزرگ وحاملات آنها باشد ، اين آية نيز مرحلهء نهايى يعنى تقسيمكنندگان نظام كيهانى اجرام كل سماوات مىباشد بازهم جهت بررسى اين امر بهتر است سيستم أمور تقسيمات نظام منظومهء شمسي را تا اندازهاى كه آشنايى داريم در مد نظر بگيريم تا الگويى براي نظام كيهانى كل اجرام سماوي باشد .
مىدانيم كه كرهء خورشيد گرداننده منظومه شمسي با آن قدرت استطارىاش در مركز منظومه قرار گرفته وسيارات نهگانهاش به ترتيب ، عطارد ، زهره ، زمين ، مرّيخ ، مشترى ، زحل ، ارانوس ، نپتون وپولوتون در أطراف خورشيد بسوى مدارها در فاصلههاى حسابشده قرار گرفتهاند وبعضىها با قمرهايشان از يك تقسيمات خاصي صحيح ودقيقى برخوردارند . هر كدام از سيارات واقمار با چه سرعتى در چه مدارى ودر چه موقعيتى هستند وفاصلهشان از يكديگر چقدر است ، بزرگترها كجا وكوچكترها در كدام نقطهء مدار هستند . مثلا مشترى با آن عظمتش چرا در رديف پنجم يعنى درست در وسط نه سياره قرار گرفته وأول كنترلكنندهء حركات هشت سيارهء منظومهء شمسي أطراف خود را به عهده دارد وبعد تقسيمكنندهء أمور نظام شانزده قمر خود كه در شانزده مدار به فاصلههاى حسابشده ومعين كه فاصله نزديكترين قمرش 000 / 128 كيلومتر ودورترين آنها / 000 / 370 / 2 كيلومتر است . وچهار قمر بزرگتر آن به نامهاى زير عبارتند از : 1 - قانيمد به قطر 5276 كيلومتر ، 2 - كاليستو به قطر 4820 كيلومتر ، 3 - آيو به قطر 3632 كيلومتر ، 4 - اروپا به قطر 3126 كيلومتر و 12 قمر باقيمانده از 260 كيلومتر تا 20 كيلومتر قطر دارند . ونظام حركاتى ومدارى وغيره را بين آنها تقسيم كرده است .
در صفحات بعد مشخصات دو سيارهء بزرگ منظومهء شمسي ، ( مشترى وزحل ) را با اقمارشان نشان مىدهد .