واما اينكه صحنهء اعمال دنيوي انسانها چگونه در روز قيامت ظاهر مىشود ، مفسرين بزرگوار تفسيرهاى گوناگونى فرمودهاند . وتفسير آية 4 و 5 همين سوره زلزال نمونهاى از آنهاست كه در اين آيات خطاب به رسول أكرم صلّى اللّه عليه وآله وسلّم مىفرمايد :
يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبارَها - بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحى لَها
.
( اى رسول من ) در روز قيامت به امر پروردگار تو به زمين از طريق وحى امر صادر مىشود : تا زمين در آن روز تمام اخبارى كه از مردم جهان دارد بازگو كند وزمين نيز از تمام اعمال مردم يكبهيك خبر مىدهد .
لغت حديث از مادة حدث وحدوث به معنى حكايت كردن واخبار عين حوادث است . در اينجا ممكن است زمين اخبار را از چند طريق فاش سازد . 1 - ممكن است از طريق نامه اعمال انسانها خبر بدهد ( مثل ضبط صوت ) 2 - ممكن است تعريف چگونگى اعمال را بازگو كند . 3 - ممكن است از طريق تجسم اعمال وصحنه ، عين ارتكاب عمل را به نمايش بگذارد .
ولى چون در آية ششم اين جمله آمده است :
« لِيُرَوْا أَعْمالَهُمْ »
انسانها از قبرها بر خواسته ومىرود تا اعمال خودشان را ببينند ولغت « يروا » حكايت از رؤيت اعمال به رأى العين است وسرانجام
« فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ »
ودر
« شَرًّا يَرَهُ »
بنابراين لغت « يره » حكايت دارد كه تكتك انسانها اعمال خير وشر خود را به رأى العين خواهند ديد .
در اينجا چند حديث در اين باره نقل مىشود : 1 - از پيغمبر أكرم صلّى اللّه عليه وآله وسلّم مىخوانيم كه فرمود : « أتدرون ما اخبارها ؟ » آيا مىدانيد منظور از اخبار زمين چيست ؟ « قالوا : الله ورسوله اعلم » .
گفتند : خدا وپيغمبر آگاهتر است . حضرت فرمود :
« اخبارها ان تشهد على كلّ عبد وأمة بما عملوا على ظهرها تقول عمل كذا وكذا