ناميده شود ؛ زيرا عنوان و نام كتاب ، تمام مقاصد آن را در يك عبارت مختصرى در « اول كتاب » جمع مىنمايد « 1 » .
فواتح و ابتداى سورهها
پنج سوره از سورههاى قرآن كريم با قول خداى تعالى : الحمد لله شروع شده است :
1 - سورهء « فاتحة الكتاب » :
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ
.
2 - سورهء « انعام » :
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ
.
3 - سورهء « كهف » :
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ عَلى عَبْدِهِ الْكِتابَ . . .
.
4 - سورهء « سباء » :
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ . . .
.
5 - سورهء « فاطر » :
الْحَمْدُ لِلَّهِ فاطِرِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ . . .
.
حمد و ثناى خداوند - جل جلاله - در سورهء فاتحه ، عام بوده و براى جميع نعمتها و آلاء پروردگار متعال است . حمد به خاطر اينكه حضرت احديّت ، ربّ العالمين ، رحمان ، رحيم و مالك يوم الدين است . بنابراين ، حمد در اين سوره ، دربارهء تمامى صفات و نعمتهاى خداوندى ، چه در دنيا و چه در آخرت است .
و امّا « حمد » در بقيهء سورهها در هر سورهاى ، بر جهتى از جهات عظمت پروردگار متعال و بر پارهء خطيرى از نعمتها و آلاء آن ذات مقدّس است ، گرچه تمام نعمتها و آلاء او خطير و بزرگ است .
و در سورهء « كهف » در مقابل نعمت « انزال كتاب » و در سورهء « سباء » در ازاى مالكيّت ذات اقدس ربوبى نسبت به آسمانها و زمين و در سورهء « فاطر » بر نعمت
هامش
( 1 ) انوار الربيع ، ج 1 ، ص 55 .