( مسأله چهارم ) معاد جسمانى
در اين بحث در حقيقت دو مطلب مورد بحث است :
1 - اصل ضرورت معاد .
2 - معاد جسمانى .
امّا مطلب اوّل : مسأله معاد و روز جزا از مسائل ضروريه دين مبين اسلام است و در قرآن بيش از هزار آيه در اين رابطه نقل شده و معاد را از طرق گوناگون مىتوان اثبات نمود كه جناب خواجه به دو دليل اشاره نموده :
دليل اوّل : عدالت خداوند مقتضى است كه روز جزائى باشد زيرا كه در اين دنيا ما انسانهاى زيادى را مىبينيم كه مظلوم واقع شده و حقوق آنها پايمال مىگردد و متقابلا انسانهاى زيادى ستم و تجاوزگرى دارند فى المثل چنگيزها - فرعونها - نرونها - صدامها - بخت نصرها - و هيتلرها و ساير جلادان تاريخ اينهمه در اين دنيا آدم كشتهاند و در اين جهان نه ظالم و نه مظلوم به سزاى اعمال خويش نمىرسند پس بايد روزى باشد كه عادلانه ميان انسانها قضاوت شود و وعدههاى ثواب و وعيدهاى عقاب جامه عمل بپوشد و آن روز قيامت است .
دليل دوّم : اگر معادى نباشد لازم مىآيد كه وجود تكاليف عبث باشد و اللازم باطل فالملزوم مثله .