زبر برآمدن : استعلاء در اصطلاح نجوم مقابل انخفاض .
زبرسو : علوي مقابل سفلى . در بالا مقابل در زير . فوق از جهات ستّه .
زبرنگر : عالي النّظر . عالي المنظر .
زبرى : علوي . محيط فلك . سطح محدّب فلك .
زخم : شاخ زدن وسرو كردن « سر فرازير كرده دارد زخم را » 90 وبمعنى صدمت وآسيب معروف ومكرّر است .
زخمگاههاى هر چهار باد : مهبّ رياح .
زخم نحوس : آسيب نحوس ص 488 .
زدن : عمل ضرب كه يكى از چهار بنياد حساب است ص 15 و 17 و 42 و 46 و 50 و 51 . ونيز متمايل بودن همچون ( زردى كه بسپيدى زند وسپيد كه بسياهى زند وسرخى كه بسياهى زند ) 331 .
زردى : يرقان .
زعرور : ازدف . زالزالك .
زفان : زبان بتبديل باء وفاء بيكديگر .
زفانآور - زبانآور : ذلق اللّسان 386 .
زفانه : زبانه همچون « زفانهء ترازو » ص 48 .
زمستانى : شتوي همچون گياه زمستانى ونقطهء انقلاب زمستانى .
زمين لرز : زلزله .
زودى : سرعت در حركت . ص 72 .
زه : آبستن ونسل ( 221 ) . فرزندان . وترقوس . زه گريبان . زه دامن . زه چشمه .
زهدان : رحم وبچّهدان .
زهرى : سمّى همچون داروى زهرى « آنچ زهريست وزيانكار » ص 375 .
زه كمان : وترقوس هم بمعنى لغوى وهم باصطلاح هندسي .
زه كردن : انسال . آبستن كردن . فرزند آوردن .
زه كننده ( برج . . . ) : آنچه دليل فرزندان باشد از بروج در اصطلاح منجّمان ص 321 .
زيانكار : ضارى وگزنده همچون « ددهء زيانكار » ص 339 ومضرّ همچون « هواي اشفتهء زيانكار » ص 352 .
زيج : كتابي كه جداول نجومى در آن ثبت شده است وتقويم وسالنامهء نجومى از روى آن استخراج ميشود وبعقيدهء بعضي معرّب ز يك هندى وبنوشتهء مفاتيح العلوم معرّب زه فارسي است « 1 » .
زير آمدن : انخفاض در مقابل استعلا در
هامش
( 1 ) - الزّيج كتاب منه يحسب سير الكواكب ومنه يستخرج التقويم اعني حساب الكواكب لسنة سنة وهو بالفارسيّة زه اى الوتر ثمّ عرّب وقيل الزّيج وجمعه زيجه على مثال قرد وقردة ( مفاتيح العلوم خوارزمي ص 128 طبع مصر ) .