تخطي إلى المحتوى الرئيسي

هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي ) — صفحة 50

مساهمون:

ص٥٠
توضيح مختصات ، به عبارتى كه با آن بتوان به اصطلاحات هيأت قديم وجديد آشنا شد به شرح زير است :

دايره معدّل النهار - استواى فلكى :

دايره‌اى است موهوم از مشرق به مغرب كه عالم جسماني را به دو بخش شمالي وجنوبي تقسيم مىكند ، خط استواء به موازات اين دايره ودر درون آن قرار مىگيرد . معدل النهار از اين جهت ناميده شده است كه چون حركت آفتاب به اين دايره برسد شب وروز همه بلاد زمين به جز قطبين مساوى مىگردد . دو قطب معدل النهار را دو قطب عالم گويند ، يكى را كه نزديك كوكب « جدى » است قطب شمال - واين كوكب را « ستاره قطبى » - گويند ، وديگرى را قطب جنوبي نامند كه مقابل ومقاطر أو در زيرزمين است . از هر نقطه‌اى كه در شمال وجنوب معدّل فرض شود در يك دورهء گردش شبانه‌روز مدارى پديد آيد كه اين مدارها را « مدارات يوميه » خوانند ، ومدارات ميول نيز نام گرفته است ، همه اين مدارات از دوائر صغار تشكيل يافته وموازى معدل النهارند ، پس قطب‌هاى آنها همان دو قطب معدل است . يك شبانه‌روز را به وسيلهء اين دايره ( 360 ) به 24 ساعت مستوى قسمت كرده‌اند كه سهم هر ساعت زماني پانزده درجه فلكى است 15 - 24 / 360 بنابراين هر درجه فلكى چهار دقيقه زماني است ، پس چنين داريم : ( نگ شكل 12 )