مختصات روى زمين :
موقعيت هر نقطه در روى سطح زمين به وسيله دو « مختصات » طول جغرافيايى وعرض جغرافيايى مشخص مىشود . دو دايره عظيمه استوا ونصف النهار محل براي اين اندازهگيرى بكار مىروند ، دايره نصف النهار محلّ شامل نقطه مورد مشاهده وقطبهاى شمال وجنوب است .
طول جغرافيايى نقطه در امتداد استوا از يك نقطه دلخواه صفر تا محل تقاطع استوا ونصف النهار محل اندازهگيرى مىشود ، طبق توافق بين كشورها نصف النهار صفر ، محل تقاطع استوا ونصف النهاري است كه از رصدخانه گرينويچ « 1 » انگلستان مىگذرد وبه عنوان نصف النهار مبدأ معروف است . طول جغرافيايى هر نقطه بجاى زاويه بر حسب واحد زمان بيان مىگردد .
زمين در هر 24 ساعت 360 درجه مىچرخد . بنابراين :
دقيقه 60 - ساعت 1 - 15 درجه
دقيقه 4 - 1 درجه
عرض جغرافيايى هر نقطه عبارت است از فاصله زاويهاى در شمال يا جنوب استوا كه در امتداد نصف النهار محل اندازهگيرى مىشود ، عرضهاى نيمكره شمالي با ( + ) وعرضهاى نيمكره جنوبي با ( - ) نمايش داده مىشود ، همچنين زاويه بين سمت الرأس واستواى سماوي در يك محل برابر عرض جغرافيايى * محل است .
متمّم عرض جغرافيايى برابر با ( * - 90 ) است . همچنين زاويه بين سمت الرأس وقطب سماوي برابر متمّم عرض جغرافيايى است .
هامش
( 1 )Greenwich-