3 - جهتيابى با قطبنما :
عقربه قطبنما ، جهت شمال وجنوب قطبهاى مغناطيسى زمين را نشان مىدهد وچنان كه اشاره شد محور قطبهاى مغناطيسى با محور قطبهاى جغرافيايى زمين زاويه بيست درجه ( 20 ) مىسازد وبر هم منطبق نيستند ، اما به علت نزديك بودن نسبى قطب شمال مغناطيسى به قطب شمال جغرافيايى استفاده از قطبنما در جهتيابى امكانپذير است ، بدين سان كه زاويهء ميل مغناطيسى را كه در هر نقطهاى بر روى زمين مشخص شده است ، بايد در نظر گرفت ونقطهء شمال وجنوب جغرافيايى را از قطبنما مشخص كرد ، مثلا زاويه ميل مغناطيسى در تهران تقريبا برابر 4 درجه شرقي است .
4 - استفاده از ساعت در جهتيابى :
هر گاه در حوالي نيمروز يك ساعت مچى عقربهدار به طور افقى بر كف دست يا روى يك سطح به گونهاى قرار گيرد كه صفحهء ساعت رو به بالا ، وعقربهء ساعت شمار به طرف خورشيد باشد ، نيمساز زاويه عقربه ساعت شمار با ساعت 12 ، امتداد تقريبي جنوب جغرافيايى را در نيمكره شمالي نشان خواهد داد . ( نگ شكل 83 )
( شكل 83 )