آن عبارت است از يك بار قرار گرفتن خورشيد ، زمين وسيّاره در امتداد واحد تا دورهء بعد . چون هم زمين وهم سياره حركت مىكنند ، دوره تناوب هلالي ، تفاوت قابل ملاحظهاى با دورهء تناوب نجومى دارد . بر اين پايه دورهء تناوب نجومى مريخ 687 روز است ، در حالي كه دورهء تناوب هلالي آن 780 روز مىباشد .
در مورد زحل ، دورههاى تناوب نجومى وهلالي به ترتيب عبارتاند از 5 / 29 سال و 378 روز رقم أول دال بر آن است كه در حدود 30 سال طول مىكشد تا زحل يك بار كامل مدار خود را به گرد خورشيد بپيمايد .
ورقم دوم بدين معنا است كه هر 378 روز يك بار خورشيد ، زمين وزحل در امتداد يك خط مستقيم قرار مىگيرند .
اين 378 روز مركب است از : الف مدت يك بار گردش زمين به دور خورشيد ( 365 روز ) و : ب 13 روز كه براي رسيدن زمين به زحل لازم است ، زيرا زحل در اين فاصله به مكان ديگرى در مدار خود منتقل شده است . ( نگ ، شكل ، 39 )
( شكل 39 )
هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي ) — صفحة 126
مساهمون: على زمانى قمشه اى
ص١٢٦