جهت بلاغت و نارسائى و يا تناقض زياد ، و جريان اينست كه سخن بشر زمانى كه طولانى و داراى مفاهيمى كه در قرآن است باشد قطعا همراه با تناقضهاى زيادى خواهد بود و اختلاف الفاظ زياد ديده مىشود تمام اين احتمالات از قرآن دور است .
در باره آيه
إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا إِناثاً
در مورد اين آيه اقوال متعددى است يكى اينكه
إِلَّا إِناثاً
كه عربها اوثان را اناث مىنامند : لات و عزى و منات الثالثة الاخرى و اساف و نائله اين مطلب از ابو مالك و سدى و مجاهد و ابن زيد نقل شده و ابو حمزه ثمالى نيز در تفسير خود نقل كرده او مىگويد در هر يك از اين بتها شيطانى زن وجود دارد كه گاهگاه براى خدمتكاران بت ظاهر مىشدند و با آنها صحبت مىكردند و اين از كارهاى ابليس است كه او همان شيطانى است كه خداوند در قرآن او را ذكر كرده و لعنتش نموده گفتهاند لات اسم تخته سنگى است و عزى اسم درختى است كه اين دو اسم را تغيير داده و نام دو بت كردهاند .
بعضى گفتهاند عزى مؤنث اعز و لات مؤنث الله است حسن گفته هر يك از قبائل داراى بتى كه آنها را به نامهاى مخصوص زنان مىناميدند ( پس معنى آيه اينست كه جز بتها را به مدد خود نمىخوانند ) .
قول دوم اينست كه « الا مواتا » اين قول از ابن عباس و حسن و قتاده نقل شده و معنى آيه چنين مىشود كه آنها نمىپرستند در مقابل خدا مگر جمادات مرده را كه شعور و عقل ندارند و سخن نمىگويند و موجب نفع و ضررى نمىشوند . و اين مطلب شاهد كمال جهل و گمراهى آنها است و آنها را اناث ناميده چون مشركين عرب معتقد بودند هر چه پست و خوار باشد نسبت تانيث به او مىدهند و نيز به جهت آنكه اناث از هر جنس پست و خوارترين افراد آن است .
زجاج گفته چون ضميرى كه به موات نسبت ميدهند ضمير تانيث است ميگويى « الاحجار تعجبنى » كه فعل مؤنث نسبت به سنگها داده شده .
قول سوم اينست كه معنى الا اناثا الا ملائكه است زيرا آنها عقيده داشتند كه ملائكه دختران خدايند و آنها را مىپرستيدند و معنى
إِنْ يَدْعُونَ إِلَّا شَيْطاناً مَرِيداً
يعنى نمىپرستند مگر شيطان كافر بدترين را كه سخت در طغيان و عصيان و سركشى فرو رفته .