آيَةٌ قالُوا لَنْ نُؤْمِنَ حَتَّى نُؤْتى مِثْلَ ما أُوتِيَ رُسُلُ اللَّهِ
فرمود بزرگان آنها گفتند ما ايمان نمىآوريم به تو مگر بر ايمان بياورى مانند آنچه انبياء ديگر از وحى و نزول كتاب آوردند
بِما كانُوا يَمْكُرُونَ
يعنى بواسطه معصيتى كه در پنهانى مىكردند .
74 - تفسير قمى - در باره آيه
وَ جَعَلُوا لِلَّهِ مِمَّا ذَرَأَ مِنَ الْحَرْثِ وَ الْأَنْعامِ نَصِيباً
تا اين آيه
ساءَ ما يَحْكُمُونَ
عربها وقتى زراعتى را مىكاشتند مىگفتند اين مال خدا است و اين مال الهه ما در موقع آبيارى اگر آب خرابى مىكرد و از قسمت خدا مىرفت قسمتى كه مربوط به بتهايشان بود آن را نمىبستند و مىگفتند خدا بىنيازتر از اين مقدار آب بسته است اگر مقدارى از آنچه مربوط به خدا است براى بتها مىرفت بر نمىگرداندند و مىگفتند خدا بىنيازتر از آن است خداوند بر پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در اين مورد آيه نازل نمود و كار و رفتار آنها را شرح داد فرمود
وَ جَعَلُوا لِلَّهِ
.
آيه
وَ كَذلِكَ زَيَّنَ لِكَثِيرٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ قَتْلَ أَوْلادِهِمْ شُرَكاؤُهُمْ
يعنى پيشينيان آنها خوششان مىآمد از كشتن فرزندانشان
وَ لِيَلْبِسُوا عَلَيْهِمْ دِينَهُمْ
يعنى فريب دهند آنها را و در دين به اشتباه اندازند ايشان را آيه
وَ قالُوا هذِهِ أَنْعامٌ وَ حَرْثٌ حِجْرٌ
اين چهارپايان و كشت حرام است
لا يَطْعَمُها إِلَّا مَنْ نَشاءُ بِزَعْمِهِمْ
آنها را بر دستهاى حرام مىدانستند
وَ أَنْعامٌ حُرِّمَتْ ظُهُورُها
كه همان بحيره و سائبه و وصيله و حام است .
وَ قالُوا ما فِي بُطُونِ هذِهِ الْأَنْعامِ
آنها جنينى كه از شكم چهارپايان بيرون مىآوردند بر زنان حرام مىدانستند اگر مرده بود هم زنان مىخوردند و هم مردان سپس فرمود
قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ قَتَلُوا أَوْلادَهُمْ سَفَهاً بِغَيْرِ عِلْمٍ
يعنى به نافهمى
وَ حَرَّمُوا ما رَزَقَهُمُ اللَّهُ
آنها گروهى بودند كه دختران خود را از غيرت مىكشتند و گروهى هم از گرسنگى بچههايشان را مىكشتند .
75 - تفسير قمى -
وَ عَلَى الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا كُلَّ ذِي ظُفُرٍ
منظور يهود است كه خداوند بر آنها حرام نمود گوشت پرندهها را و چربيها را نيز حرام كرد و خيلى دوست داشتند آنها را مگر آن مقدار چربى كه بر پشت گوسفندان باشد يا در پهلويش باشد خارج از شكم و اين معنى آيه
حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ شُحُومَهُما إِلَّا ما حَمَلَتْ ظُهُورُهُما أَوِ الْحَوايا
يعنى در جنين
أَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍ ذلِكَ جَزَيْناهُمْ بِبَغْيِهِمْ
يعنى فرمانروايان بنى اسرائيل فقيران خود را مانع