گذشت در قرآن داستان عجيب آنها . و در اين آيه وعدهاى است براى پيامبر صلى الله عليه و آله و تهديدى است براى آنها شبيه جريانهائى كه براى گذشتگان اتفاق افتاده
وَ جَعَلُوا لَهُ مِنْ عِبادِهِ جُزْءاً
يعنى قرار دادهاند از بندگانش براى او فرزند . گفتهاند ملائكه فرزند خدايند اين كه فرزند را جزء ناميده چون فرزند پاره تن والد است . كه اين مطلب دليل است بر محال بودن نسبت فرزند به خداى يكتا دادن .
وَ هُوَ كَظِيمٌ
دلش پر از ناراحتى است
أَ وَ مَنْ يُنَشَّؤُا فِي الْحِلْيَةِ
يعنى يا براى خدا قرار دادهاند
وَ جَعَلُوا الْمَلائِكَةَ الَّذِينَ هُمْ عِبادُ الرَّحْمنِ إِناثاً
اين كفر ديگرى است كه آنها را خداوند سرزنش مىكند كه بهترين بندگانش و كاملترين آنها يعنى ملائكه را به صورت ناقصترين و بىارزشترين آنها درآورند
أَ شَهِدُوا خَلْقَهُمْ
در موقع آفرينش آنها حضور داشتند كه خداوند ملائكه را زن آفريده زيرا ادعاى چنين چيزى با مشاهده صحيح است .
كِتاباً مِنْ قَبْلِهِ
يعنى كتابى قبل از قرآن
قالَ أَ وَ لَوْ جِئْتُكُمْ بِأَهْدى مِمَّا وَجَدْتُمْ عَلَيْهِ آباءَكُمْ
يعنى آيا باز پيرو پدران خود هستيد اگر من دينى براى شما بياورم كه بهتر از راه پدرانتان باشد . اين آيه حكايت از يك جريان گذشتهاى مىكند . كه به پيامبر خودشان چنين فرمود يا خطاب به پيامبر ما است صلى الله عليه و آله .
دليل وجه اول اينست كه ابن عامر و حفص چنين قرائت كردهاند آيه
قالُوا إِنَّا بِما أُرْسِلْتُمْ بِهِ كافِرُونَ
يعنى اگر چه بهتر باشد ما نمىپذيريم تا پيامبر خود را مايوس كنند از تفكر و انديشه در اين مورد
بَلْ مَتَّعْتُ هؤُلاءِ
ما بهرهمند كرديم معاصرين پيامبر خود را از قريش
« وَ آباءَهُمْ »
به عمرهاى طولانى و نعمت مغرور شدند به اين و غرق در شهوترانى شدند .
مرحوم طبرسى در آيه
وَ قالُوا لَوْ لا نُزِّلَ هذَا الْقُرْآنُ عَلى رَجُلٍ مِنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظِيمٍ
مىنويسد : منظورشان از دو قريه مكه و طائف است و آن دو مرد يكى وليد بن مغيره از مكه و عروه بن مسعود ثقفى از طائف است بعضى گفتهاند عتبه بن ربيعه از مكه و ابن عبد يا ليل از طائف . و وليد بن مغيره از مكه و حبيب بن عمر و ثقفى از طائف از ابن عباس نقل شده زيرا اين دو مرد خيلى متشخص بودند در بين مردم و بسيار ثروتمند آنها چنين گمان مىكردند هر كس داراى ثروت و شخصيت باشد شايستهتر است به نبوت خداوند بر رد آنها مىفرمايد
أَ هُمْ يَقْسِمُونَ رَحْمَتَ رَبِّكَ
آيا آنها نبوت را بين بندگان خدا تقسيم مىكنند سپس مىفرمايد