مىخوابند ، چقدر خوب است كه قسمت جلو ساختمانها را مانند ساختمانهاى بعضى از شهرها و قصبات ايتاليا و حتى شبيه به رديف ساختمانهاى شهر چستر « 1 » در انگلستان سرپوشيده بسازند تا در ساعات بين نه صبح و پنج بعدازظهر ، كه مقدار قابل ملاحظهاى از روز است ، سايهء مطبوعى ايجاد كند تا هر كس بخواهد به اين سايهها پناه بياورد . در بعضى از مدارس حتى پسران دانشآموز لباسهاى خود را بيرون مىآورند و بين ساعت دو تا چهار بعدازظهر مىخوابند . ولى با كمال تعجب مشاهده مىشود كه بعضى از ساختمانهاى جديد تهران فاقد سايبان و سرپوشيده است و از اين رو جاى خنكى ، كه عابران بتوانند بر حسب اتفاق به آن پناهنده شوند ، در اين نوع عمارات وجود ندارد .
جاى بسى تأسف است كه ايران در عرض يكى دو سال از آداب و سنن ملى خود در زمينهء سبكهاى معمارى شرمنده و خجل شود . هيچ چيز در دنيا مانند خيابانهاى سرپوشيده ( البته هرگاه به عنوان سايبان باشد و به عنوان مغازه نيز مورد استفاده قرار گيرد ) زيبا نيست . همچنين جاى تأسف است كه شهرهاى زيادى در اروپا مخصوصا در انگلستان اين سنت را كنار گذاشتهاند و كوشش مىكنند به صورت نسخهء قابل ترحمى از شهر نيويورك درآيند .
بلندى يك ساختمان ، دليل زيبايى و حتى در كليهء موارد دليل مفيد بودن آن نيست .
هر كس مىتواند با نگاه كردن به بعضى از افراد بشر ، گل آفتابگردان ، تير تلگراف ، يا يك اسب زيبا در كنار يك زرافه به اين نكته پى ببرد . آخرين چيزى كه مسافران آمريكايى مايلند در لندن ببينند اين است كه كليساى وست مينستر « 2 » ، برج لندن « 3 » ، اينزآف كورت « 4 » يا كليساهاى شهر مبدل به آسمانخراش شود يا پل واترلو « 5 » صورت پل بروكلين « 6 » را به خود بگيرد . خطوط ابنيه و به اصطلاح خطوط فضايى يك شهر زيبا به اندازهء نيمرخ يك چهرهء زيبا اهميت دارد . شخصيت يا فرديت ، هرچه مىخواهيد بگوييد ، از بزرگترين و غنىترين سرمايههايى است كه يك شهر مىتواند بدان مباهات كند . به طور كلى نسخه بردارى حتى اگر بهترين نوع آن باشد تقليد ضعيفى از اصل است . همانگونه كه به دو شكسپير ، به دو بتهون و به دو كريستف كلمب يا دو مخترع يك نوع ماشين ، نيازى نداريم ، دو رم ، دو لندن يا دو نيويورك هم نمىخواهيم . اين همان احساسى است كه
هامش
( 1 ) .Chester( 2 ) .Westminster( 3 ) .Tower of London( 4 ) .Inns of Court( 5 ) .Waterloo( 6 ) .Brooklyn