حوزه حكمرانى شوشتر
قلمرو حكومتى و مناطق تابعه شوشتر يعنى بهترين بخشهاى استان سوسيانا بهوسيله چهار رودخانه بزرگ و تعدادى رودخانه كوچك كه در آن مناطق جريان دارد آبيارى مىشود .
اين سرزمين حاصلخيز و ثروتمند كه به روايت استرابو « 6 » زمانى صد تا دويست خانوار كشاورز در آن به كشت و زرع اشتغال داشت و يكى از منابع مهم توليد برنج و غله كشور ايران بهحساب مىآمد اينك بهصورت سرزمينى متروكه و خالى از سكنه درآمده ، و تنها نشانههايى از آبادانى و كشاورزى در حوالى بندقير ، دزفول ، و حومه حويزه ، و دره رامهرمز بهچشم مىخورد .
از سواحل آب زال تا دجله و بخشهاى غربى اين منطقه تا كنارههاى كارون و شط العرب ( اروند ) همه بيابان خشك و بلا - استفاده باقى مانده است .
در فوريه 1810 كه از خوزستان ديدن كردم بخشهاى شرقى شوشتر يعنى مناطقى بهطول شصت مايل از شهر تا دره رامهرمز و حتى بخشهايى بين بندقير و دزفول ( همانطورىكه گفتهام يكى از پربارترين و حاصلخيزترين زمينهاى كشاورزى اين منطقه ) ، و در تيول صاحبمنصبان دولتى و متمولين شوشتر و دزفول قرار داشت .
بيگلربيگى شوشتر ماليات بسيار سنگينى از كشاورزان و زمينكاران اين منطقه با خشونت دريافت مىنمايد با اين ترتيب سكنه بدبخت خوزستان گاهى چشمان خسته خود را به غل و زنجير
هامش
( 6 ) -Strabo