( 1 ) ( 1825 ) 13 - امام باقر عليه السّلام از قول رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : خداوند متعال مىفرمايد : من به آنچه امر دينم را اصلاح مىكند داناترم ، بعضى از بندگان مؤمنم كسانيند كه در عبادتم كوشش مىكنند ، ( شبها ) از بستر خواب خويش و بالش لطيفش بر مىخيزد و برايم شبزندهدارى مىكند ، و خودش را براى عبادتم به زحمت مىاندازد ، پس يك يا دو شب او را به چرت وامىدارم ، به خاطر علاقهام به او و سلامتيش ، او نيز تا صبح به خواب مىرود ، وقتى برخاست نفس خويش را سرزنش و توبيخ مىكند ، در حالى كه اگر او را واگذارم تا هر چه مىخواهد عبادتم كند ، در اعمالش خود بين شود ، و در اين صورت به هلاكت افتد ، و اين به خاطر عجب و از خود راضى بودنش مىباشد به حدّى كه گمان مىكند از همهء عبادتكنندگان برتر است ، و در عبادتش از حدّ تقصير گذشته ، و همين باعث مىشود كه از من دور شود و گمان كند كه به من نزديك است ، پس عملكنندگان نبايد به اعمالى كه به خاطر ثواب بردن از من انجام مىدهند متّكى باشند ، زيرا اگر آنان كوشش كنند نفس خود را به زحمت اندازند ، و عمرهاى خود را تلف نمايند ، و در عبادتم صرف نمايند ، باز هم مقصرند و در بندگيشان به كنه بندگيم نرسند ، و آنچه را از كرامتم و نعمتهاى بهشتيم و توجّهات والايم و درجات عالى را كه در جوارم طلب كنند به آن نرسند ، ولى بايد فقط به رحمتم اعتماد كنند ، و به فضلم شادمان شوند ، و با گمان نيكو نسبت به من ؛ اطمينان حاصل كنند ، در اين هنگام رحمتم دستگيرشان شود ، و به بخششم آنان را به بهشت برم و بيامرزم ، و بر آنان لباس گذشت و عفو بپوشانم ، زيرا من خداى رحمان رحيم هستم كه به اين نام منسوب شدهام .
( 2 ) ( 1826 ) 14 - رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : سه چيز هلاككنندهء انسان ، و سه چيز نجات دهندهء اوست : اما سه خصلتى كه هلاككننده است : اطاعت از بخل و هواى نفس مسلط و خود بينى است .
و آن سه كه نجات دهنده است : ترس از خدا در آشكار و نهان ، ميانهروى در حالت فقر و توانمندى ، و عدالت در هنگام خشم و خوشنودى .
( 3 ) ( 1827 ) 15 - مطرف گويد : اگر شب تا صبح بخوابم و صبح در حال پشيمانى از خواب بيدار شوم ، بهتر از اين است كه شب زندهدار باشم و با خودبينى صبح را شروع كنم .
معنى عجب : عبارت از خوشحالى كامل نسبت به كامل بودن صفت و عمل و نفس انسان و غير اينهاست ، و اينكه به اينها اعتماد شود و نعمت دهندهء حقيقى را فراموش كند .
مشكاة الأنوار في غرر الأخبار (فارسى) — صفحة 669
مساهمون: علي بن الحسن الطبرسي
ص٦٦٩