ب ) اينكه منظور بيان دليل از قرآن يا سنّت پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله است كه بر وجوب ولايت آل محمد عليهم السّلام دلالت كند تا بر مخالفين حجّت باشد ، چونكه وقتى حضرت فرمود : « ولايتى كه خداوند به آن امر فرموده ، ولايت آل محمّد عليهم السّلام است » . راوى سؤال كرد : آيا در اينباره چيزى هست يعنى دليلى كه نزد مخالفين معتبر باشد كه نتوانند آن را ردّ يا انكار كنند ؟ پس آن حضرت دو دليل ذكر كرد ، يكى از قرآن مجيد و ديگرى از سنّت كه آنها را مخالفين نمىتوانند ردّ كنند .
توضيح : دلالت آيه و حديثى كه امام عليه السّلام استدلال فرمود اينكه : هركس كمترين بينشى داشته باشد ، اگر عقل خود را وادار سازد اعتراف خواهد كرد كه خداوند متعال به بندگان مؤمن خود امر نمىكند از يك نفر فاسق فاجر معصيتكار ستمگر پيروى نمايند ، بلكه آنها را امر مىكند كه از يك انسان عالم زاهد معصوم پيروى نمايند . همچنين پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله حكم نمىكند كه هركس بميرد درحالىكه يك انسان متجاهر به انواع گناه و معصيت مثل معاويه و يزيد و امثال اينها را نشناخته باشد به مردن جاهليت مرده است ، بلكه واجب است به كسى رجوع شود كه جز به وسيلهء او احكام را نتوان شناخت . و مؤيّد اين احتمال آخر حديث است كه فرمود : « و قال الآخرون يزيد بن معاوية و حسين بن عليّ و لا سواء و لا سواء » .
روايت صحيح محمد بن مسلم كه قبلا گذشت نيز مؤيّد اين معناست .
10 - در حديث صحيح از حارث بن المغيرة آمده كه گفت : به حضرت ابو عبد اللّه صادق عليه السّلام گفتم : آيا پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله فرموده است : « من مات و لا يعرف إمامه مات ميتة جاهليّة » ؟ فرمود : آرى .
عرضه داشتم : اين كدام جاهليت است آيا جاهليت مطلق يا جاهليت كسى كه امامش را نشناخته ؟ فرمود : جاهليت كفر و نفاق و ضلال . « 1 »
مىگويم : احاديث وارده در اين باب بسيار زياد است .
11 - در كمال الدين آمده كه : امام ابو الحسن موسى بن جعفر عليهما السّلام فرمود : هركس در چهار چيز شك كند به همه امورى كه خداوند تبارك و تعالى نازل فرموده كافر است ، يكى از آنها معرفت امام در هرزمان به شخص و صفتش مىباشد . « 2 »
12 - همچنين در آن كتاب از امام صادق عليه السّلام از پدران بزرگوارش عليهم السّلام آمده كه رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله فرمود : هركس قائم از فرزندان مرا در زمان غيبتش منكر شود به مرگ جاهليت مرده است . « 3 »
هامش
( 1 ) . اصول كافى : 2 / 377 .
( 2 ) . كمال الدين : 2 / 413 .
( 3 ) . كمال الدين : 2 / 412 .