( و اعلموا أنه ليس لهذا الجلد الرقى صبر على النار ، فارحموا نفوسكم ، فإنكم قد جربتموها فى مصائب الدنيا ) هرگاه ، يكى از خطبههاى نهج البلاغه را مرور مىكنيم ، بىگمان يكى از چند مورد زير هميشه به چشم مىخورد ، و گاه همه آنها باهم در يك خطبه بيان مىشوند :
1 - ستايش خداوند ، تعظيم و بزرگداشت او بهوسيله اسماء نيكو و صفات كمالى او ؛
2 - بيان نام حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و خوبىها و جايگاه ويژهاش ، نزد خداوند و آنچه را كه خداوند ، از نور و هدايت ، براى رساندن و ابلاغ به بندگان به او عطا كرد ؛
3 - سخن گفتن از دنياى زودگذر ، مرگ و دشوارىهاى آن ، قبر و تاريكىاش ، روز محشر و حساب آن و عذابهاى آن روز .
درباره هر موضوعى كه سخن گفته مىشود ، غالبا كلام به سوى تحذير و ترساندن از دنيا و آخرت ، منتهى مىشود و در خطبه آغازين در اينباره به تفصيل ، مطالب را شرح دادم و در جاهاى گوناگون كتاب ، بيش از دهها بار در اينباره به شيوههاى متفاوت بحث كردهام و حال نمىدانم كه آيا باز دوباره بايد اين مطالب را توضيح داد ، يا به آنچه پيشتر گفته شده ، شما را ارجاع دهم و البته گاه به خلاصه ، دوباره مطلب را بازگو كردهام و گاهى نيز ، شما را رجوع به مطلب پيشين دادهام .
همانا موضوعهاى گوناگونى در قرآن ذكر شده كه از آن جمله دنيا و زينتهايش بهشت و نعمتهاى فراوانش ، دوزخ و عذابهايش است و در نهج البلاغه نيز سخن بدينگونه است . اما ترساندن از فريبهاى دنياى
در سايه سار نهج البلاغه ( في ظلال نهج البلاغة ) ( فارسى ) — صفحة 55
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص٥٥