نوميدى نيست ، پس اكنون به خاطر خودت ، حساب خويش را بررسى كن زيرا ديگران حسابرسى غير از تو دارند .
واژهشناسى
مقاوم : جمع « مقام » به معناى جايگاه .
يتنسمون : نفس مىكشند يا بو مىكشند .
المنادح : جمع « مندوحة » به معناى فراخى و گشايش .
ساختار ادبى
نجيبا : مفعول مطلق براى « تجاوبوا » است .
لرأيت : جواب شرط « لو مثلتهم » است .
رهائن : خبر براى مبتداى محذوف و در اصل چنين بوده است : « هم رهائن » .
لكل باب : خبر مقدم و « يد » مبتداى موخر .
شرح و تفسير
( فلو مثّلتهم لعقلك في مقاومهم المحمودة و مجالسهم . . . أعلام هدى ) مردان خدا بهطور پيوسته در خلوتها خود را محاسبه مىكنند و درباره ترك واجبات يا انجام محرمات بازخواست مىكنند . آنان خود به كاهلى و تقصير خويش در محضر خداوند گواهى داده و خويشتن را تنبيه مىكنند .
پرهيزگاران در نگاه به خشنودى و پاداش خداوند بسى بلندپرواز هستند و براى همين پيوسته به كرم و رحمت خداوند پناه مىبرند تا آنان را بخشيده و مورد لطف خويش قرار دهد . اين بلندپروازى و حسابرسى دقيق از ترس