و « پس چون [ از حق ] برگشتند خدا دلهايشان را برگردانيد و خدا مردم نافرمان را هدايت نمىكند . » « 1 »
( و تدافعته الأبواب إلى باب السّلامة . . . ) شارحان گفتهاند كه منظور از « ابواب » راههاى رياضت و كنترل نفس اماره است كه آدمى را مرحله به مرحله بنا به قواعد سير و سلوك نزد صوفيه به تكامل مىرساند . به نظر مىرسد منظور از آن ، هرگونه راه رسيدن به هدايت و حكمت و سلامت است . انسان پرهيزگار از هرگونه جهل و گمراهى به دور است و در منزلگاه پايدار و ايمنى قرار دارد . « 2 »
هامش
( 1 ) .فَلَمَّا زاغُوا أَزاغَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَصف / 61 : 5 .
( 2 ) . شرح نهج البلاغه ، محمد عبده : 2 / 207 ؛ شرح صد كلمه ، ابن ميثم بحرانى : 225 .