ساختار ادبى
ايما : « ما » در اينجا زايد و « اىّ » مبتدا است .
سمع : همه جمله صفت براى « عبد » قرار گرفته است .
أبى : عطف بر « سمع » شده است .
فانا : خبر « اىّ » است .
بعد : ظرف به معناى زمان حال است .
المغنى : خبر « انت » است .
شرح و تفسير
( اللّهمّ أيّما عبد من عبادك سمع مقالتنا العادلة غير الجائرة . . . ) امام عليه السّلام به پيكار و ستيز با شر و فساد و ريشهكنى آن دعوت مىكند و اين دعوت ، همگان را شامل مىشود . پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله با يارى ياران وفادارش توانست بر شرك و خرافه و عادات فاسد و سردمداران گمراهى و ستم پيروز شود : « محمد صلّى اللّه عليه و آله پيامبر خداست و كسانى كه با اويند بر كافران سختگير [ و ] با همديگر مهربانند . » « 1 » ياران وفادار پيامبر تنها خدا را در نظر داشتند و تنها براى او به خشم آمده و دوست مىداشتند . آنان كينهاى در دل نسبت به مومنان نداشتند و شمشير بر مومن ديگرى نمىكشيدند . امام عليه السّلام نيز همانند پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به فروپاشى سردمداران فساد و ستم در زمين فراخواند . او توانايى و آمادگى انجام اين هدف را داشت ؛ ولى مسلمانان در زمان او بر سر قدرت درگيرى داشتند و همديگر را براى آن مىكشتند . هيچ هدفى در تاريخ بشر بدون
هامش
( 1 ) .مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْفتح / 48 : 29 .