نماز برخيزيد صورت و دستهايتان را تا آرنج بشوييد و سر و پاهاى خودتان را تا برآمدگى پيشين [ هر دو پا ] مسح كنيد . » « 1 » اهل سنت ، واژه « ارجل » را بر « وجوه » عطف كرده و شستن پا و صورت را در وضو لازم دانستهاند ؛ « 2 » اما شيعه ، « ارجل » را عطف بر « رؤوس » شمرده و فتوا به مسح سر و پا دادهاند . « 3 » هريك از اين دو ديدگاه دلايل خود را ارائه كرده كه در كتاب « فقه الامام الصادق عليه السّلام » به تفصيل درباره اين دو ديدگاه بحث شده است . « 4 »
اين نوع سخنان در فرمايشات خدا و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نيز فراوان ديده مىشود .
( فيحمله السّامع و يوجّهه على غير معرفة بمعناه ) بنابراين گاه با شنيدن اين نوع سخنان از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله يا امام عليه السّلام به منظور حقيقى آن پى نبرده و منظور ديگرى از آن را برداشت مىشود . در اين موارد بايد اصحاب به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مراجعه كرده و از او در اينباره بپرسند ؛ اما همه اصحاب اهل پرسش و كاوش نبودند . ( و ليس كلّ أصحاب رسول اللّه من كان يسأله و يستفهمه ) چرا كه هيبت و بزرگى پيامبر يا ترس از ايجاد مزاحمت براى ايشان ، افراد را از پرسش بازمىداشت .
( حتّى إن كانوا ليحبّون أن يجيء الأعرابيّ و الطّارئ فيسأله حتّى يسمعوا ) آنان به يادگيرى دانش از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله علاقهمند بودند ؛ ولى گاهى به دلايل پيش گفته از آن خوددارى مىكردند و آرزو داشتند كه كس ديگرى زمينه را براى آنها
هامش
( 1 ) .يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِمائده / 5 : 6 .
( 2 ) . بدائع الصانع : 1 / 6 ؛ فتح القدير : 1 / 8 .
( 3 ) . مسالك الافهام : 1 / 43 ؛ مجمع البيان : 6 / 164 .
( 4 ) . كافي : 3 / 27 ؛ تهذيب : 1 / 54 .