يقدر : مقايسه يا تشبيه مىكند .
يتبيغ : برآشفته مىسازد .
ساختار ادبى
ما : از نوع استفهام و مبتدا است .
كنت : زائد و بدون نقش و معناى مشخصى در جمله است .
تصنع : خبر براى مبتداى پيش گفته است .
ويحك : اسم فعل براى ترحم خواستن است . مفعول براى فعل محذوف و در اصل چنين بوده است : « الزمك اللّه ويحا » . همچنين براى ابراز تعجب و به هنگام درد كشيدن بهكار مىرود .
كأنت : كاف به معناى مثل است و خبر براى « ليس » قرار گرفته است .
شرح و تفسير
شريف رضى مىگويد كه امام عليه السّلام در بصره به خانه علاء بن زياد حارثى رفت تا از او عيادت كند . وى از ياران امام عليه السّلام بود و خانه فراخ و بزرگى داشت . امام عليه السّلام به او فرمود : ( ما كنت تصنع بسعة هذه الدّار في الدّنيا و أنت إليها في الآخرة كنت أحوج ) انسان از روى غريزه ، زندگى و ثروت را دوست دارد و اسلام از ثروتاندوزى بهطور مشروع نهى نمىكند و رفاه و بهرهبرى از نعمتهاى دنيا را نكوهش نمىكند : « [ اى پيامبر ] بگو زيورهايى را كه خدا براى بندگانش پديد آورده و [ نيز ] روزيهاى پاكيزه را چه كسى حرام گردانيده . » « 1 » البته به شرطى كه اين ثروت در راه حق و جلب خشنودى خدا
هامش
( 1 ) .قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِاعراف / 7 : 32 .