ساختار ادبى
أجل : خبر براى مبتداى محذوف و در اصل چنين بوده است : « أجلكم أجل منقوص » .
أمل محفوظ : مانند قبلى است .
رب : حرف جر است كه بر سر نكره درمىآيد و نياز به متعلق ندارد .
مضيّع : خبر براى مبتداى محذوف و در اصل چنين بوده است : « هو مضيّع » . همه جمله صفت براى « دائب » است .
إدبارا : تمييز است .
عدّته ، مكيدته : ضمير « هاء » به شيطان برمىگردد .
حيث : ظرف مبنى بر ضم و محلا منصوب است .
شرح و تفسير
( إنّكم و ما تأملون من هذه الدّنيا أثوياء مؤجّلون ) هرچه در دنياست روبه نابودى است ؛ مگر چيزى كه سود آن به مردم برسد و پاداش آن تا زمانى كه روزگار باقى است ، خواهد ماند : « ولى آنچه به مردم سود مىرساند در زمين [ باقى ] مىماند . » « 1 » ( و مدينون مقتضون ) واژه « مقتضون » به معنى پاسخگو و متعهد به عمل براساس آيين دادگرى و نوعدوستى است ؛ آيينى كه مىگويد :
« و از ارزش اموال مردم نكاهيد و در زمين سر به فساد برنداريد . » « 2 » ( أجل منقوص ) زندگى با توالى شب و روز كاهش مىيابد . ( و عمل محفوظ ) يعنى اگر
هامش
( 1 ) .وَ أَمَّا ما يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الْأَرْضِرعد / 13 : 17 .
( 2 ) .وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَشعراء / 26 : 183 .