بيهودگى ايمان بدون عمل
( سبيل أبلج المنهاج أنور السّراج ) ايمان به خدا و پيامبران و كتابهايشان حق است و در آنها هيچ شكى نيست . ايمان اگر نيرويى براى عمل صالح پديد آورد ، سودمند است و در غير اين صورت ، جز سراب و غبارى بىارزش نخواهد بود . امام عليه السّلام ، در اثبات اين مطلب ، به دليل عقلى استناد مىكند :
( فبالإيمان يستدلّ على الصّالحات و بالصّالحات يستدلّ على الإيمان ) اين استدلال بر پايه ملازمه بين وجود ايمان و عمل مطابق با آن استوار است . چه اينكه يكى علت ديگرى است ؛ يا هردو معلول علت سومى هستند . آيات چندى نيز بر بيهودگى ايمان بدون عمل دلالت مىكنند : « امروز بر كسى هيچ ستم نمىرود ؛ جز در برابر آنچه كردهايد پاداشى نخواهيد يافت » « 1 » و نيز « اى كسانى كه كافر شدهايد امروز عذر نياوريد درواقع به آنچه مىكرديد كيفر مىيابيد . » « 2 » مفهوم حصر در آيه اخير نشان مىدهد كه به ايمان بدون عمل پاداشى داده نمىشود و نيز از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و اهلبيتش عليهم السّلام به تواتر نقل شده كه آدمى در گروه اعمالش است و اعمال با انسان به گور رفته و با او محشور مىشوند و از او درباره آنها پرسيده خواهد شد . برخى دانشمندان نيز گفتهاند كه اعمال آدمى خود در قيامت مجسم خواهند شد و به آيات زير استناد كردند : « خداوند كارهايشان را كه بر آنان مايه حسرتهاست به ايشان مىنماياند و از آتش بيرونآمدنى نيستند » « 3 » و نيز : « و به هرگونه كارى كه كردهاند مىپردازيم و آن
هامش
( 1 ) .فَالْيَوْمَ لا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ لا تُجْزَوْنَ إِلَّا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَيس / 36 : 54 .
( 2 ) .يا أَيُّهَا الَّذِينَ كَفَرُوا لا تَعْتَذِرُوا الْيَوْمَ إِنَّما تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَتحريم / 66 : 7 .
( 3 ) .يُرِيهِمُ اللَّهُ أَعْمالَهُمْ حَسَراتٍ عَلَيْهِمْ وَ ما هُمْ بِخارِجِينَ مِنَ النَّارِبقره / 2 : 167 .